Ruhumuzun, tariximizin və kimliyimizin ana kitabı

“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanında Oğuz türklərinin dünyagörüşü və epik təfəkkürü

Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycan xalqının və bütün Oğuz türklərinin ən möhtəşəm yazılı abidəsi olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı təkcə bədii ədəbiyyat nümunəsi deyil, əcdadlarımızın minillik dünyagörüşünü, fəlsəfi təfəkkürünü və mənəvi dəyərlərini özündə hıfz edən unikal ensiklopediyadır.

Dastanın hər bir boyunda Oğuz elinin həyat tərzi, sosial quruluşu, təbiətlə harmoniyası və insana verdiyi ali dəyər dastan poetikası ilə ustalıqla işlənmişdir. Oğuz türkünün dünyagörüşünün təməlində namus, qeyrət, sözünə sədaqət, böyüyə ehtiram və vətən torpağının müqəddəsliyi dayanır; burada qadına verilən yüksək qiymət, ananın övlad üzərindəki haqqının “Tanrı haqqı” səviyyəsinə qaldırılması və ailə institutunun sarsılmazlığı türk mifoloji təfəkkürünün nə qədər köklü və humanist olduğunu subut edir.

Dastanda epik təfəkkürün ən parlaq təzahürü xeyir xarakterli Oğuz ərənlərinin (Qazan xan, Bamsı Beyrək, Salur Qazan) elin əmin-amanlığı, haqqın və ədalətin bərqərar olması uğrunda şər qüvvələrə, eləcə də xaosu simvolizə edən yadelli düşmənlərə və mistik varlıqlara (Təpəgözə) karşı apardığı amansız mübarizədə özünü göstərir. Müdrikliyin, ağsaqqallığın və xalq müfəkkirliyinin canlı simvolu olan Dədə Qorqud isə boyların sonunda ortaya çıxaraq qopuz çalır, çətin anlarda yol göstərir, xeyir-dua verir və beləliklə, xalqın tarixi yaddaşı ilə gələcəyi arasında mənəvi körpü rolunu oynayır.

Bütün bu cəhətləri ilə “Kitabi-Dədə Qorqud” abidəsi türk millətinin milli özünüdərkinin, azadlıqsevər ruhunun və zəngin epik təfəkkürünün zamanın sınağından çıxmış ən yüksək zirvəsidir.