Sinesteziya: Hisslərin qovuşması (səsləri görmək, rəngləri dadmaq)

Faktum.az xəbər verir ki, neyrobiologiya və psixologiyada ən maraqlı perseptual hadisələrdən biri olan sinesteziya (qədim yunan dilində “birlikdə hiss etmə“), bir duyğu üzvünün stimulyasiyası zamanı iradədən kənar olaraq tamamilə fərqli bir duyğu kanalının da eyni anda aktivləşməsi ilə müşayiət olunan neyroloji fenomendir.

Bu xüsusiyyətə malik insanlar (sinestetlər) musiqi notlarını eşitdikdə müəyyən rənglər görə, rəqəmləri və hərfləri spesifik rənglərlə əlaqələndirə (qrafem-rəng sinesteziyası) və ya müəyyən sözləri tələffüz etdikdə dildə konkret dadlar hiss edə bilirlər. Neyroalimlərin tədqiqatlarına görə, sinesteziyanın yaranma səbəbi beynin inkişafı prosesində müxtəlif duyğu mərkəzləri (məsələn, görmə və eşitmə qabıqları) arasında baş verən çarpaz neyron əlaqələridir; normada körpəlikdə bu əlaqələrin bir qismi sıradan çıxdığı halda, sinestetlərdə bu struktur neyron rabitəsi saxlanılır.

Xəstəlik və ya psixi pozuntu hesab edilməyən bu fenomen, əksinə, fərdlərin assosiativ təfəkkürünü, yaddaş tutumunu və bədii yaradıcılıq qabiliyyətini kəskin artırır.

Vasili Kandinski, Vladimir Nabokov və Nikola Tesla kimi bir çox dahi sənətkar və alimdə müşahidə olunmuş sinesteziya, insan beyninin xarici aləmi qavrama sərhədlərinin nə qədər zəngin və fərdi ola biləcəyini göstərən parlaq bir nümunədir.