Dünyanın Ən Qəribə Kitabları: Oxunması Çətin, Yaranması İsə Daha Qəribə Əsərlər
Faktum.az xəbər verir ki, kitablar adətən bilik ötürmək, hekayə danışmaq və ya insanları düşündürmək üçün yazılır. Lakin dünya ədəbiyyatı tarixində elə qeyri-adi və sirli əsərlər var ki, onlar oxucunu maarifləndirməkdən çox heyrətə gətirir. Hərfi belə oxuna bilməyən şifrəli əlyazmalardan tutmuş, xəyalpərəst rəssamların yaratdığı xəyali ensiklopediyalara qədər bu əsərlər yaranma tarixçəsi və məzmunu ilə insan psixologiyasının ən sirli tərəflərini göstərir.
Bu sahədə tarixin ən böyük tapmacası şübhəsiz ki, Voyniç Əlyazmasıdır (The Voynich Manuscript). XV əsrin əvvəllərinə aid edilən bu 240 səhifəlik kitab tamamilə naməlum bir əlifba və dildə yazılmışdır. İçərisində mövcud olmayan bitkilərin şəkilləri, qəribə bürclər, astronomik diaqramlar və sirli xovuzlarda çimən qadın təsvirləri yer alır. İkinci Dünya Müharibəsinin ən bacarıqlı şifrəçözənləri, dilçilər və süni intellekt alqoritmləri belə onilliklər boyu bu kitabı oxumağa çalışsa da, mətnin sirri açılmayıb. Bəziləri bunun qədim bir kimyagərin gizli qeydləri, bəziləri isə sadəcə dövrünün ən bahalı saxtakarlığı olduğunu iddia edir.
Digər bir fərqli nümunə isə 1981-ci ildə italyan rəssam və memar Luici Serafini tərəfindən yaradılan “Codex Seraphinianus” ensiklopediyasıdır. Serafini tam iki il boyunca heç kimin anlamadığı uydurma bir əlifba ilə 360 səhifəlik sürrealist bir dünya xəritəsi çəkmişdir. Kitabda yarı balıq-yarı telefon olan varlıqlar, ağacdan düşən insan formalı yarpaqlar və qeyri-adi texnologiyalar təsvir olunub. Müəllif daha sonra etiraf etmişdir ki, bu mətndə heç bir gizli məna yoxdur – o, sadəcə böyüklərə hələ oxumağı bacarmayan uşaqların kitablara baxarkən hiss etdiyi o sirli və sehrli duyğunu yaşatmaq istəmişdir.
Orta əsrlərin ən nəhəng və qorxulu əsərlərindən biri olan “Codex Gigas” və ya məşhur adı ilə “Şeytan İncili” isə öz ölçüləri və əfsanəsi ilə seçilir. Çəkisi 75 kiloqrama çatan bu nəhəng kitabı hazırlamaq üçün 160-dan çox eşşək dərisindən istifadə olunub. Əfsanəyə görə, XIII əsrdə cəzalandırılan bir rahib edam olunmamaq üçün bir gecəyə dünyanın bütün biliklərini ehtiva edən bir kitab yazacağına söz verir. İşi çatdıra bilməyəcəyini anladıqda isə ruhunu şeytana satır və kitab şeytanın köməyi ilə bir gecədə tamamlanır. Kitabın səhifələrindən birində çəkilmiş nəhəng şeytan təsviri bu əfsanəni əsrlər boyu yaşatmışdır.
Macarıstanda aşkar edilən “Rohonc Kodeksi” də uzun illər dilçiləri çıxılmaz vəziyyətdə qoymuşdur. 870-dən çox fərqli simvoldan ibarət olan bu əlyazmanın nə hindu, nə qədim türk, nə də slavyan dilləri ilə əlaqəsini tapmaq mümkün olub. 448 səhifəlik kitabda dini miniatürlər, hərbi döyüşlər və qəribə rituallar təsvir edilib, lakin kim tərəfindən və niyə yazıldığı hələ də məlum deyil.
Tarix göstərir ki, insan zəkası yalnız bildiklərini bölüşmək üçün deyil, bəzən gizlətmək və ya sırf təxəyyülün hüdudsuzluğunu göstərmək üçün də qələmə sarılır. Oxunması imkansız olan bu cür kitablar bəşəriyyətin naməlum olana duyduğu marağı əsrlər boyu canlı saxlamağa davam edir.