Bakıda ilk kino seansları: Azərbaycan kinosunun XIX əsrdən başlayan tarixi

Faktum.az xəbər verir ki, XIX əsrin sonlarında neft bumu sayəsində dünyanın ən dinamik inkişaf edən şəhərlərindən birinə çevrilən Bakı, Avropadakı mədəni və texnoloji yenilikləri dərhal özünə cəlb edirdi.

Lümyer qardaşlarının 1895-ci ildə Parisdə kinematoqrafı kəşf etməsindən cəmi bir neçə ay sonra, 1896-cı ilin avqustunda Bakıda ilk kinematofor nümayişləri təşkil edildi. Bu xronika Azərbaycanın Şərqdə kino sənəti ilə tanış olan ilk ölkələrdən birinə çevrilməsinin təməlini qoydu.

1896-cı ilin avqustunda Bakının şəhər bağında (Vasilyev-Vyatka teatr-sirkində) fransız ixtirası olan kinetoskop və kinematofor vasitəsilə ilk qısametrajlı süjetlər nümayiş olundu. Bu nümayişlər şəhər əhalisi arasında böyük maraq oyatdı və tezliklə Bakıda daimi kino seansları keçirən ilk kino-teatrlar (“Express”, “Phénix” və s.) fəaliyyətə başladı.

Bu prosesin ardınca, 1898-ci ilin iyul və avqust aylarında fotoqraf və kinorejissor Aleksandr Mişon Bakıda ilk yerli xronikal-sənədli kadrları lentə aldı. “Bibiheybətdə neft fəvvarəsi yanğını”, “İlişdə neft fəvvarəsi”, “Kürd xanlığı” və “Kafkaz rəqsi” kimi qısa filmlər 2 avqust 1898-ci ildə xüsusi seansla izləyicilərə təqdim olundu. Məhz bu tarixi hadisəyə əsasən, 2 avqust ölkəmizdə rəsmi olaraq Azərbaycan Kinosu Günü kimi qeyd olunur.

XIX əsrin sonlarında atılan bu addımlar göstərir ki, Bakı təkcə neft sənayesinin deyil, həm də yeni yaranan vizual incəsənətin və kinematoqrafiyanın Şərqdəki ən mühüm mərkəzlərindən biri olmuşdur.