İpək Yolundan Təkrar Emala

Kağızın Sivilizasiya Tarixi Və Selüloz Liflərinin Bərpası

Faktum.az  xəbər verir ki, insanlıq tarixinin bilik və informasiya transferində ən böyük sıçrayışlarından biri olan kağız, bəşəriyyətin mədəni və elmi inkişafının əsas hərəkətverici qüvvəsidir. B.э. 105-ci ilində Çində Han sülaləsi dövründə saray məmuru Say Lun (Cai Lun) tut ağacının qabıqları, çətənə lifləri, balıq torları və cəndəlləri suda əzərək ilk həqiqi kağızı hazırladı. Perqament və papirusla müqayisədə ucuz, yüngül və davamlı olan bu material VIII əsrdə Talas döyüşündən sonra ərəb dünyasına, XI əsrdən etibarən İspaniya və İtaliya üzərindən Avropaya yayıldı. İohann Qutenberqin mətbəə ixtirası ilə birlikdə kağız biliklərin kütləviləşməsinə və İntibah dövrünə zəmin yaratdı.

Müasir dünyada isə kağız istehsalı və onun təkrar emalı ekoloji balansın qorunmasında həlledici rol oynayır. Kağızın təməlini bitki hüceyrələrinin divarını təşkil edən təbii polimer –  selüloz lifləri təşkil edir. Tullantı kağızlar təkrar emal zavodlarına toplandıqda, onlar ilk növbədə su və kimyəvi maddələrlə qarışdırılaraq “pulp” adlanan xəmirləşdirilmiş məhlula çevrilir. Bu proses zamanı liflər bir-birindən ayrılır, çirkləndiricilər, yapışqan və mürəkkəb zərrəcikləri flotasiya (hava qabarcıqları ilə mürəkkəbin səfə çıxarılması) metodu ilə kənarlaşdırılır.

Bərpa olunmuş selüloz lifləri yenidən preslənərək və qurudularaq yeni kağız vərəqlərinə çevrilir. Hər bir selüloz lifi mexaniki xüsusiyyətlərini itirmədən təxminən 5–7 dəfə təkrar emal oluna bilir. Bir ton kağızın təkrar emalı 17 yetkin ağacın kəsilməsinin qarşısını alır, 26 min litr sudan və 4000 kilovat-saat elektrik enerjisindən qənaət etməyə imkan verir.