Təbiətin acı şəfası: Turp barədə hər şey
Faktum.az xəbər verir ki, qədim dövrlərdən bəri həm kulinariyada, həm də təbii təbabətdə özünəməxsus yer tutan turp süfrələrimizin ən xeyirli və bərəkətli kök yumrulu tərəvəzlərindən biridir. Qara, qırmızı, ağ və daikon kimi müxtəlif növləri ilə tanınan bu bitki kəskin, acımtıl dadı və zəngin tərkibi ilə orqanizm üçün əvəzolunmaz təbii dərman rolunu oynayır. Tərkibindəki C, B qrupu vitaminləri, kalium, kalsium, kükürd birləşmələri və güclü antioksidantlar sayəsində turp immun sistemini möhkəmləndirir, maddələr mübadiləsini sürətləndirir, qan dövranını yaxşılaşdırır və orqanizmi toksinlərdən təmizləyir. Xüsusilə tənəffüs yolları xəstəliklərində, öskürək və bronxit zamanı qara turpun içini oyub balla dolduraraq əldə edilən təbii sirop xalq təbabətinin ən sınanmış vasitələrindən hesab olunur.
Turpun yalnız kök yumrusu deyil, onun yarpaqları, qabığı və tumları da yüksək bioloji dəyərə malikdir. Lif və vitaminlərlə zəngin olan cavan turp yarpaqları salatlara, şorbalara əlavə olunaraq həzm sistemini stimullaşdırır və qaraciyərin fəaliyyətini dəstəkləyir. Bitkinin xarici qabıq hissəsində toplanan xüsusi efir yağları və kükürd birləşmələri güclü bakteriasid və iltihabəleyhinə təsir göstərir. Eyni zamanda turp tumlarından əldə edilən ekstraktlar və dəmləmələr xalq təbabətində böyrək daşlarının əridilməsi və dəri xəstəliklərinin müalicəsində geniş tətbiq edilir. Turp mətbəxdə əsasən təzə halda salatların tərkibində, ət yeməklərinin yanında, eləcə də turşu və ya təzə sıxılmış şirə şəklində istehlak olunur.
Lakin kəskin tərkibə və yüksək aktivliyə malik olduğu üçün turpun da istifadəsində müəyyən məhdudiyyətlər mövcuddur. Mədə və onikibarmaq bağırsaq xorası, kəskin qastrit, enterokolit və ya yüksək turşuluqdan əziyyət çəkən şəxslər turpu çiy halda qəbul etməkdən çəkinməlidirlər, çünki onun tərkibindəki kəskin maddələr selikli qişanı qıcıqlandıra bilər. Həmçinin böyrək və qaraciyərin kəskin iltihabi xəstəlikləri, eləcə də ürək-damar sistemində ciddi problemləri olanların turp şirəsini həddindən artıq istifadə etməsi tövsiyə olunmur.
Turp ölçülü və düzgün istifadə edildikdə təbiətin insana bəxş etdiyi ən təsirli təbii antibiotiklərdən biridir. Onu mövsümündə rasiona daxil etmək orqanizmin müdafiə qabiliyyətini artırmağın ən sadə yoludur.