Qarabağ Xanlığının Hərbi Mühəndislik Möcüzəsi: Şuşa Qalası Və Müdafiə Arxitekturası

Qarabağ xanlığının strateji mərkəzi və strateji hərbi qalası kimi 1752-ci ildə Pənahəli xan tərəfindən teməli qoyulan Şuşa qalası, Cənubi Qafqazın hərbi mühəndislik və arxitektura tarixində özünəməxsus yer tutan möhtəşəm bir müdafiə kompleksidir.

Faktum.az xəbər verir ki, qalanın salınması üçün seçilən coğrafi möqeyin özü təbii bir istehkam xarakteri daşıyırdı – üç tərəfi dərin uçurumlar və keçilməz qayalıqlarla əhatə olunmuş hündür yayla, düşmənin gözlənilməz hücumlarının qarşısını almaq üçün mükəmməl təbii sipər rolunu oynayırdı.

Şuşa qalasının memarlıq strategiyası təbii landşaft ilə insan zəkasının sintezinə dayanır. Təbii müdafiəsi olmayan yalnız şimal hissədə ucaldılan möhkəm qala divarları, yerli əhəngdaşı və bərk məhlulla inşa edilərək hündürlüyü 8-10 metrə, qalınlığı isə 2 metrə çatdırılmışdı. Divarlar boyunca yerləşdirilən dairəvi burclər (burlar) düşməni çarpaz atəşə tutmağa imkan verir, qala qapıları (Gəncə, İrəvan və Ağoğlan qapıları) isə xüsusi nəzarət və müdafiə sisteminə malik idi. Bundan əlavə, qalanın daxilində yaradılan gizli yeraltı yollar, su anbarları və daxili istehkamlar (qəsrlər) uzunmüddətli mühasirələr zamanı müdafiəçilərin dayanıqlılığını təmin edirdi. Qacar qoşunlarının və digər xarici qüvvələrin dəfələrlə həyata keçirdiyi ağır mühasirələrə sinə gərən Şuşa qalası, öz dövrünün ən keçilməz hərbi mühəndislik incilərindən biri kimi tarixdə qalmışdır.