Etik sərhədlər və peşəkarlıq: İş görüşməsində verilməməli 5 sual
Faktum.az xəbər verir ki, işəqəbul prosesi təkcə namizədin bilik və bacarıqlarını yoxlamaq mərhələsi deyil, həm də şirkətin korporativ mədəniyyətini və peşəkarlıq səviyyəsini göstərən mühüm aynadır. Lakin bəzən HR mütəxəssisləri və ya rəhbərlər müsahibə zamanı etik sərhədləri aşan, namizədin şəxsi həyatına müdaxilə edən və hətta disskriminasiya yaradan suallar verirlər. Bu tür suallar şirkətin imicinə zərbə vurmaqla yanaşı, potensiaı güclü kadrların dərhal uzaqlaşmasına səbəb olur.
İnsan resursları mütəxəssisləri və əmək hüququ ekspertləri iş görüşməsində qətiyyən verilməməli olan 5 əsas sualı və onların yaratdığı fəsadları belə təhlil edirlər:
1. “Ailəniz – yoldaşınız nə işlə məşğuldur?” və ya “Ailə qurmağı planlaşdırırsınız?”
Namizədin ailə vəziyyəti, nişanlı və ya evli olması, yoldaşının peşəsi onun iş göstəricilərinə və peşəkarlığına aid deyil. Bu sual xüsusilə qadın namizədlərə verildikdə açıq-aşkar gender disskriminasiyası və qərəzli yanaşma təəssüratı yaradır.
2. “Uşaq dünyaya gətirməyi nə vaxt düşünürsünüz?”
Şəxsi həyata birbaşa müdaxilə olan bu sual biznes dünyasında ən böyük etik pozuntulardan biridir. Şirkət rəhbərliyi dekret məzuniyyəti riskini dəyərləndirməyə çalışsa da, bu sual namizədin hüquqlarını pozur və peşəkar mühitdə qəbulolunmazdır.
3. “Din, siyasi baxış və ya milli mənsubiyyətiniz nədir?”
İnanc, siyasi mənsubiyyət və etnik mənşə namizədin verilən tapşırığı icra etmək bacarığına heç bir təsir göstərmir. Bu cür suallar qanunvericiliklə də tənzimlənən bərabərlik prinsipinə ziddir və ayrıseçkilik kimi qiymətləndirilir.
4. “Özünüzü 5 ildən sonra harda görürsünüz?” (Şablon və faydasız şəkildə)
Artıq effektivliyini itirmiş və şablonlaşmış bu sual namizədin real bacarıqlarını ölçməyə kömək etmir. Əksinə, namizədi süni və uydurma cavablar verməyə məcbur edir. Bunun əvəzinə namizədin kariyera hədəfləri və inkişaf planı haqqında konkret suallar verilməlidir.
5. “Səhhətinizdə hər hansı bir xroniki problem və ya psixoloji pozuntu var?”
Namizədin tibbi keçmişi işəqəbul mərhələsində müsahibə götürənin səlahiyyətinə daxil deyil. Əgər iş xüsusi fiziki dözümlülük tələb edirsə, sadəcə “Bu işin öhdəliklərini fiziki olaraq yerinə yetirməyə maneəniz varımmı?” şəklində ümumi sual verilə bilər.
Uğurlu iş görüşməsi namizədi sıxışdırmaq deyil, onun potensialını, təcrübəsini və şirkət dəyərlərinə uyğunluğunu aşkar etməkdir. Etik qaydalara riayət etmək şirkətin bazardakı nüfuzunu qoruyan ən təməl amildir.