Bir xəyal qırıqlığı insanı necə dəyişir? – Psixoloq danışır

Faktum.az xəbər verir ki, insanın həyatda qarşılaşdığı ən ağır emosional sınaqlardan biri güvəndiyi, dəyər verdiyi və ya böyük ümidlər bəslədiyi bir məsələdə kəskin xəyal qırıqlığı (disillüziya) yaşamasıdır. Psixoloqların fikrincə, xəyal qırıqlığı sadəcə anlıq bir kədər və ya məyusluq hissi deyil; o, insanın dünyanı, insanları və hətta özünü qavrama tərzini kökündən dəyişdirən dərin psixoloji transformasiya prosesidir. Yaşanan bu sarsıntı fərdin xarakterində, davranışlarında və emosional reaksiyalarında silinməz izlər qoyur.

Psixoloji təhlillər göstərir ki, kəskin xəyal qırıqlığından sonra insanda müşahidə olunan ilk və əsas dəyişiklik müdafiə mexanizmlərinin və emosional sərhədlərin kəskin şəkildə sərtləşməsidir. Əvvəllər daha açıq, səmimi və saf niyyətlə yanaşan şəxs, yenidən incimək və ya aldadılmaq qorxusu ilə ətrafına görünməz “divarlar” hörür. Şüuraltı olaraq özünü emosional risklərdən qorumağa çalışan fərd, insanlara güvənməkdə çətinlik çəkir, yeni münasibətlərə ehtiyatla yanaşır və bəzən tamamilə emosional təcrid olunma yolunu seçir. Bu hal zamanla ifrat ehtiyatlılığa və ya skeptisizmə çevrilə bilər.

Bununla yanaşı, xəyal qırıqlığı insanın dəyərlər sistemini vən prioritetlərini yenidən formalaşdırır. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, illüziyaların dağılması nə qədər ağrılı olsa da, insanı reallıqla üzləşdirir. Fərd idealismdən uzaqlaşaraq daha realist, ayaqları yerə basan bir baxış bucağı qazanır. Əlbəttə, bu dəyişiklik iki fərqli istiqamətdə inkişaf edə bilər: bəzi insanlar travmanın təsiri ilə aqressiv, incik və pesimistik şəxsiyyətə çevrildiyi halda, bəziləri bu təcrübəni emosional yetkinləşmə (psixoloji dözümlülük) mənbəyi kimi istifadə edirlər. Ağrını həzm edə bilən şəxslər öz daxili güclərini kəşf edir, başqalarından asılı olmayan daxili özünədəyər hissini formalaşdırırlar.

Sonda ekspertlər vurğulayırlar ki, xəyal qırıqlığının insanı mənfi mənada dəyişməsinə bais olmamaq üçün emosiyaları boğmamaq, yaşanılan prosesi qəbul etmək və lazımi nəticələri çıxarmaq vacibdir. Xəyal qırıqlığı həyatın sonu deyil, sadəcə qeyri-real gözləntilərin bitdiyi və daha sağlam, realist bir həyat anlayışının başladığı nöqtədir.