Qaranlıq Qış Gecələrini Kitabla İşıqlandıran Xalq

İslandiyada Kitab Oxumaq Niyə Milli Həyat Tərzidir?

Faktum.az xəbər verir ki, Şimali Atlantikanın buzlu suları ilə əhatələnmiş, vulkanlar və buzlaqlar diyarı İslandiya qış aylarında uzun və qaranlıq gecələrin ağuşuna düşür. Gün işığının cəmi bir neçə saat sürdüyü bu sərt coğrafiyada insanlar əsrlər boyu soyuqdan və təcrid olunmaqdan qorunmağın ən nəfis yolunu tapıblar: kitablara sığınmaq. Müasir rəqəmsal dünyanın diqqəti dağınıq cəmiyyətlərindən fərqli olaraq, islandiyalılar üçün mütaliə sadəcə asudə vaxt məşğuliyyəti deyil, milli kimliyin, mədəni müqavimətin və həyat tərzinin təməl sütunudur.

Bu xalqın kitabla olan dərin mənəvi bağının ən parlaq təcəssümü “Jólabókaflóð” – yəni “Milad Kitab Seli” adlanan unikal ənənədir. İkinci Dünya Müharibəsi illərində, valyuta məhdudiyyətləri səbəbindən xarici malların adaya idxalı çətinləşdiyi bir dövrdə kağız üzərində vergi rüsumlarının aşağı olması kitab nəşrini sürətləndirdi. Həmin vaxtdan etibarən İslandiyada Milad bayramında bir-birinə kitab hədiyyə etmək gözəl bir adətə çevrildi. Hər il noyabr ayında ölkədəki hər bir evə nəşr olunmuş yeni kitabların kataloqu göndərilir və insanlar dekabrın 24-ü gecəsi bir-birlərinə kitab bəxş edərək, isti şokolad fonunda səhərədək mütaliəyə dalırlar.

İslandiyalıların bu mütaliə sevgisi təsadüfi yaranmayıb. Qədim skandinav saqalarının (“Saga“) yaranıb qorunduğu bu adada sözün, hekayənin və yaddaşın qüdrəti hər zaman uca tutulub. Sərt təbiət şəraiti insanları evlərə qapadıqca, nəsil-nəsil ötürülən dastanlar və yazılı söz onları bir arada saxlayan yeganə mənəvi körpü olub. Bu gün əhalisinin hər 10 nəfərindən birinin həyatında ən azı bir kitab yazdığı İslandiya, adambaşına düşən nəşr və mütaliə göstəricilərinə görə dünyada birinci yerlərdən birini tutur.

Rəqəmsallaşmanın, sosial media alqoritmlərinin və qısa vizual məzmunların bütün dünyada mütaliə mədəniyyətini sıxışdırdığı bir dövrdə İslandiya təcrübəsi bəşəriyyət üçün böyük bir dərsdir. Onlar göstərirlər ki, texnoloji tərəqqi nə qədər sürətli olursa-olsun, insanın dərin düşünməyə, xəyal qurmağa və basma hərflərin qoxusunda özünü tapmağa olan ehtiyacı dəyişmir. İslandiyalılar üçün kitab qaranlıq gecələri işıqlandıran bir çıraq, rəqəmsal xaosa qarşı hüceyrə səviyyəsində qorunan bir mənəvi qaladır.