Yeni Dünya Nizamı: Çoxqütblü Dünyada Cənubi Qafqazın Artan Strateji Çəkisi
Faktum.az xəbər verir ki, XXI əsrin üçüncü onilliyində qlobal siyasətin və iqtisadiyyatın xəritəsi gözlərimiz önündə yenidən cızılır. Təkqütblü dünya modelinin tədricən keçmişdə qalması, güc mərkəzlərinin paylanması və çoxqütblü yeni nizamın formalaşması beynəlxalq münasibətlər sistemində fərqli dinamikalar yaradır. Bu böyük geostrateji transformasiya fonunda diqqəti ən çox cəlb edən regionlardan biri məhz Cənubi Qafqazdır.
Əsrlər boyu böyük imperiyaların və güc mərkəzlərinin toqquşma meydanı olan bu coğrafiya, müasir dövrdə sadəcə təsir mübarizəsinin obyekti deyil, qlobal ticarət və təhlükəsizlik arxitekturasında söz sahibi olan fəal subyekt kimi çıxış edir. Avropa ilə Asiyanın, Şimal ilə Cənubun kəsişməsində yerləşən Cənubi Qafqaz, xüsusilə son illərdə dəyişən geoiqtisadi reallıqlar fonunda beynəlxalq tranzit və enerji xəritəsinin əvəzolunmaz düyün nöqtəsinə çevrilmişdir.
Qlobal tədarük zəncirlərinin qırıldığı və ənənəvi marşrutların risk altına düşdüyü bir dövrdə “Orta Dəhliz” (Middle Corridor) layihəsi və regional nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası məsələsi dünya nəhənglərinin diqqət mərkəzindədir. Çindən Avropaya uzanan yük axınının təhlükəsiz, sürətli və etibarlı şəkildə daşınması Cənubi Qafqazın strateji çəkisini bir neçə dəfə artırır. Şərq-Qərb dəhlizi ilə yanaşı, Şimal-Cənub marşrutunun da bu regiondan keçməsi Cənubi Qafqazı qlobal ticarətin açar bölgəsinə çevirir.
Bu prosesdə Azərbaycanın nümayiş etdirdiyi müstəqil, balansı qoruyan və milli maraqlara söykənən xarici siyasət kursu regionun sabitlik adasına çevrilməsində həlledici rol oynayır. Enerji təhlükəsizliyi sahəsində Avropanın etibarlı tərəfdaşı kimi çıxış edən, eyni zamanda Şərq və Cənub qonşuları ilə strateji münasibətlərini dərinləşdirən Bakı, çoxqütblü dünyanın gətirdiyi yeni imkanları yüksək diplomatiya ilə dəyərləndirir.
Nəticə etibarilə, çoxqütblü dünya nizamı Cənubi Qafqaza sadəcə yeni çağırışlar deyil, həm də tarixi fürsətlər təqdim edir. Region ölkələrinin praqmatik əməkdaşlığı, suverenliyə hörmət və ortaq iqtisadi maraqlar çərçivəsində atacağı addımlar Cənubi Qafqazı gələcək qlobal arxitekturanın ən dayanıqlı və aparıcı mərkəzlərindən birinə çevirmək potensialına malikdir.