Dünyanın müxtəlif xalqlarında “ev” anlayışı niyə bu qədər fərqlidir?
Faktum.az xəbər verir ki, insanlıq tarixi boyunca “ev” hər zaman başımızı sokacağımız bir sığınacaqdan çox daha dərin mənalar kəsb edib. Lakin maraqlıdır ki, bir mədəniyyət üçün ev tamamilə qapalı, toxunulmaz və məhrəm bir qala sayıldığı halda, başqa bir xalq üçün o, sərhədləri olmayan, qonşulara və icmaya açıq, hətta daşına bilən müvəqqəti bir məkan hesab olunur. Yaponların yüngül, hər an təbiətlə bütünləşən kağız sürüşmə qapılı (Shoji) evlərindən tutmuş, Mərkəzi Asiya köçərilərinin “Ağ ev” adlandırdıqları yurdlarına, Şimali Avropa ölkələrindəki pəncərəsiz pərdələri olmayan şəffaf mənzillərdən Yaxın Şərqin yüksək hasarlı, həyəti içəridə olan səmimi evlərinə kadar bu anlayış köklü fərqliliklər nümayiş etdirir. Antropoloqlar, sosioloqlar və arxitektorlar bildirirlər ki, evin memarlıq quruluşu və fəlsəfəsi həmin xalqın coğrafiyasının, ailə modelinin, dininin və daxili təhlükəsizlik alqısının şüuraltı təzahürüdür.
Bu fərqliliyin təməlində ilk növbədə cəmiyyətlərin həyat tərzi – oturaq və ya köçəri olması durur. Mərkəzi Asiya və Monqolustan köçəriləri üçün ev torpağa pərçimlənmiş daş bina deyil, təbiətlə ahəngdə yaşayan, istənildikdə sökülüb başqa yerə daşına bilən yurdu təmsil edirdi; bu mədəniyyətdə ev bir məkandan çox, ailənin toplandığı ocaq demək idi. Coğrafi və iqlim şərtləri də evin fəlsəfəsini doğrudan şəkilləndirir; tez-tez zəlzələlər yaşanan və rütubətli iqlimə malik Yaponiyada evlər yüngül, təbii materiallardan inşa edilir və “ev” anlayışı daxili harmoniya, sadəlik və təbiətlə sərhədsizlik üzərində qurulur. Əksinə, Yaxın Şərq və Qafqaz mədəniyyətində mahramiyyət və qonaqsevərlik təməl prinsip olduğundan, evlər xarici aləmdən yüksək divarlarla təcrid olunur, lakin daxildə böyük həyətlər və qonaq otaqları ilə genişləndirilir. Qərbi Avropada, xüsusən Skandinaviya ölkələrində isə “Hygge” və ya “Lagom” fəlsəfəsinin tərkib hissəsi kimi evlər maksimum dərəcədə işıqlı, pərdəsiz və şəffaf dizayn edilir; bu da həmin cəmiyyətlərdə insanlar arasında qarşılıqlı etimadın və sosial təhlükəsizliyin yüksək olmasının göstəricisidir. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, divarların materialı və forması dəyişsə də, bəşəriyyətin genetik yaddaşında “ev” anlayışı hər zaman insanın daxili dinclik tapdığı, öz kimliyini qoruduğu və dünyaya qarşı daldalandığı en müqəddəs sığınacaq olaraq qalmaqdadır.