Uşaqların dərslərini və dostluğunu nə xilas edir? – Alimlərdən valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Kaliforniya Universitetinin Devis şəhərindəki tədqiqatçıların yeni bir araşdırmasına görə, yuxu keyfiyyəti yeniyetmələrin akademik göstəricilərinə və yaşıdları ilə münasibətlərinə ekran qarşısında vaxt keçirməkdən, fiziki fəaliyyətdən və ya pəhrizdən daha çox təsir göstərə bilər.
Faktum.az xəbər verir ki, nəticələr Psychological Medicine jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatçılar 10-13 yaşlı uşaqların gündəlik həyatına narahatlıq, depressiya və digər əqli sağlamlıq problemlərinin təsiri ilə dörd həyat tərzi amilinin – yuxu keyfiyyəti, ekran istifadəsi, fiziki fəaliyyət və pəhrizin necə əlaqəli olduğunu araşdırdılar.
Nəticələr göstərir ki, yuxu keyfiyyəti məktəbdə daha yaxşı nəticələr və daha az sosial çətinliklərlə əlaqəli ən güclü amildir. Ekran vaxtı ikinci yerdədir.
Tədqiqat, uşaqları və yeniyetmələri zamanla izləyən böyük bir ABŞ tədqiqat layihəsi olan Yeniyetmə Beyni Koqnitiv İnkişafı (ABCD) Tədqiqatının məlumatlarını təhlil etdi. Tədqiqatçılar sağlam həyat tərzi vərdişlərinin əqli sağlamlıq problemləri ilə öyrənmə və ya sosial fəaliyyət problemləri arasındakı əlaqənin əhəmiyyətli bir hissəsini izah edə biləcəyini müəyyən etdilər.
Yuxu ən böyük töhfəni verdi:
Yuxu keyfiyyəti narahatlıq və zəif akademik göstəricilər arasındakı əlaqənin təxminən 36%-ni izah edir.
Bu, depressiv simptomlarla məktəblə bağlı çətinliklər arasındakı əlaqənin təxminən 18,5%-ni təşkil edirdi.
Bu, psixotik simptomlar və akademik problemlər arasındakı əlaqənin təxminən 8%-ni izah etdi.
Ekran qarşısında keçirilən vaxt da rol oynasa da, onun təsiri xeyli az idi. Bu, narahatlıq və ya depressiya ilə gündəlik fəaliyyətin pozulması arasındakı əlaqənin təxminən 5-6%-ni izah edir.
Müqayisə üçün, fiziki fəaliyyətin və pəhrizin bu nəticələrə daha zəif təsir göstərdiyi aşkar edilmişdir.
Tədqiqat müəlliflərinə görə, valideynlər, müəllimlər və səhiyyə işçiləri çox vaxt əsasən narahatlıq və depressiya simptomlarına diqqət yetirirlər. Bununla belə, yeniyetmələr və onların ailələri üçün bu şərtlərin gündəlik həyata, o cümlədən məktəbdəki göstəricilərə, dostluq münasibətlərinə və gündəlik məsuliyyətləri idarə etmək qabiliyyətinə necə təsir etdiyini araşdırmaq eyni dərəcədə vacibdir.
Tədqiqatçılar sağlam yuxunun əqli sağlamlıq pozğunluqlarının peşəkar müalicəsinin əvəzedicisi olmadığını vurğuladılar. Buna baxmayaraq, yaxşı yuxu vərdişlərinin formalaşdırılması yeniyetmələrin emosional rifahını dəstəkləmək və gündəlik fəaliyyətini yaxşılaşdırmaq üçün əlçatan və təsirli bir yol ola bilər.