Kərə yağı və marqarin fərqi: Doymuş yağ turşuları, trans yağlar və ürək-damar sağlamlığı
Faktum.az xəbər verir ki, qida kimyası və kardiologiyada yağların molekulyar strukturu və onların insan orqanizminə təsiri ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. Təbii süd yağından əldə edilən kərə yağı ilə bitki yağlarının sənaye üsulu ilə emalından alınan marqarin arasındakı əsas fərq onların tərkibindəki lipid profili və yağ turşularının kimyəvi konfiqurasiyası ilə müəyyən olunur. Bu iki yağ növbəsinin müntəzəm qəbulu hüceyrə membranlarının axıcılığından tutmuş qandakı lipid balansınadək geniş fizioloji təsirlərə malikdir.
Kərə yağı əsasən doymuş yağ turşularından (palmitik, stearik, miristik) və təbii tərkibli qısa-orta zəncirli trigliseridlərdən ibarətdir. Marqarin isə duru bitki yağlarının kütləvi hidrogenləşdirilməsi (hidrogen atomları ilə doydurulması) prosesi vasitəsilə bərk hala gətirilir. Bu sənaye emalı zamanı təbii cis-yağ turşuları süni trans-yağ konfiqurasiyasına çevrilir. Trans-yağlar hüceyrə membranlarının strukturuna daxil olaraq onların keçiriciliyini və reseptor funksiyalarını pozur, bu da hüceyrə səviyyəsində iltihabi proseslərin triggerinə çevrilir.
Lipid mübadiləsi müstəvisində kərə yağının tərkibindəki doymuş yağlar qanda həm aşağı sıxlıqlı lipoproteidlərin (LDL – “pis” xolesterin), həm də yüksək sıxlıqlı lipoproteidlərin (HDL – “yaxşı” xolesterin) səviyyəsini yüksəldir. Lakin sənaye marqarinlərindəki trans-yağlar daha təhlükəli biokimyəvi mənzərə yaradır: onlar LDL xolesterini artırmaqla yanaşı, HDL xolesterinin səviyyəsini endirir. Bu disbalans damar divarlarında aterosklerotik düyünlərin və piləklərin əmələ gəlməsini sürətləndirir, nəticədə işemik ürək xəstəlikləri, hipertoniya və infarkt riskini kəskin şəkildə artırır.