Muxtar (Sürücüsüz) Nəqliyyat Sistemləri vər Şəhər Logistikası
LiDAR Sensorları, AI Alqoritmləri vər Təhlükəsizlik Etikası
Faktum.az xəbər verir ki, müasir şəhərləşmə tempinin sürətlənməsi və nəqliyyat infrastrukturunun yüklənməsi şəhər logistikasında daha çevik, təhlükəsiz vər avtonom həllərin tətbiqini zəruri edir. Süni intellekt (AI) və böyük məlumatlar (Big Data) əsasında idarə olunan muxtar (sürücüsüz) nəqliyyat vasitələri şəhər nəqliyyat sistemlərinin səmərəliliyini artırmaqla yanaşı, insan amilindən qaynaqlanan qəza risklərini minimuma endirmək potensialına malikdir. Bu texnoloji ekosistemin mərkəzində isə mühiti milimetrik dəqiqliklə qavrayan sensor şəbəkələri vər mürəkkəb alqoritmik qərarqəbul mexanizmləri dayanır.
Avtonom nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsiz idarə olunması fəza yönümlü mühit qavrayışı texnologiyalarından asılıdır. LiDAR (Light Detection and Ranging) sensorları lazer şüaları vasitəsilə ətraf mühitin üçölçülü (3D) xəritəsini anlıq olaraq formalaşdırır. Ultrabənövşəyi radar və optik kameralarla inteqrasiya olunan bu sensorlar piyadaları, maneələri və digər nəqliyyat vasitələrini hətta hava şəraitindən asılı olmayaraq dəqiqliklə təyin edir. AI alqoritmləri bu kütləvi data axınını emal edərək nəqliyyat sıxlığının optimallaşdırılmasını, optimal marşrutların seçilməsini vər yanacaq-enerji sərfiyyatının minimuma endirilməsini təmin edir.
Bununla belə, muxtar nəqliyyat sistemlərinin geniş tətbiqi yalnız texniki uğurlarla deyil, həm də ciddi təhlükəsizlik etikası və hüquqi məsələlərlə müşayiət olunur. Qaçılmaz böhran və ya qəza anlarında sürücüsüz sistemlərin hansı obyekti və ya fərdi qorumağa üstünlük verəcəyi – məşhur “trolley problemi” kimi etik dilemmalar alqoritmlərin proqramlaşdırılmasında mühüm müzakirə mövzusudur. Avtonom nəqliyyatın şəhər infrastrukturu ilə tam inteqrasiyası etibarlı kiber-təhlükəsizlik protokollarının və qlobal etik standartların müəyyənləşdirilməsindən bilavasitə asılıdır.