Ölümə Meydan Oxuyan Məskənlər
Yer Üzündə İnsanların Yaşadığı Ən Təhlükəli Coğrafiyalar
İnsan övladının məskunlaşma coğrafiyası təkcə münbit torpaqlar və mülayim iqlimlərlə məhdudlaşmır. Yer üzündə elə təhlükəli ərazilər var ki, orada yaşamaq hər gün təbiətin amansız qanunları, vulkanlar, zəhərli qazlar və ya ekstremal iqlim şəraiti ilə üz-üzə qalmaq deməkdir. Təhlükənin hər an addımbaşı hiss olunduğu, lakin insanların tərk etmədiyi ən təhlükəli coğrafi ərazilər:
Miyakejima adası (Yaponıyanın İzu arxipelaqı): İzu adalar qrupuna daxil olan bu ərazi aktiv Oyama vulkanının ətəyində yerləşir. Vulkanın vaxtaşırı püskürdüyü zəhərli kükürd qazı səbəbindən adada yaşamaq xüsusi qaydalarla tənzimlənir. Sakinlər gündəlik həyatlarında kükürd səviyyəsini ölçən cihazlar daşıyır və həyəcan siqnalı verilən kimi zəhərli qazdan qorunmaq üçün əleyhqaz (maska) taxmaq məcburiyyətindədirlər.
Dallol və Danakil çökəkliyi (Efiopiya): Planetin ən isti, ən quru və dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşən geoloji cəhətdən aktiv nöqtələrindən biridir. Burada temperatur tez-tez 50°C-ni keçir. Ərazidə aktiv vulkanik fəaliyyət, turşu gölləri və havaya yayılan zəhərli qazlar hökm sürür. Bütün bunlara baxmayaraq, yerli Afar xalqı əsrlər boyu bu sərt şəraitdə yaşayır və ənənəvi üsullarla duz çıxarmaqla dolanır.
Sint-Maarten adası / Maho çimərliyi (Karib dənizi): Bu kiçik adada təhlükə təbiətin özü ilə yanaşı, insan infrastrukturunun təbiətlə kəsişməsindən qaynaqlanır. Şahzadə Juliana Beynəlxalq Aeroportunun uçuş-enmə zolağı birbaşa yaşayış massivinin və çimərliyin sıxlığında yerləşir. Nəhəng sərnişin təyyarələri sakinlərin və turistlərin başı üzərindən vur-tut 10-20 metr hündürlükdən keçərək eniş edir. Təyyarə reaktiv mühərriklərinin güclü hava axını hər an ölümcül xəsarətlərə səbəb ola bilir.
La Rinconada şəhəri (Peru, Andes dağları): Dəniz səviyyəsindən təxminən 5,100 metr yüksəklikdə yerləşən, dünyanın ən hündür yaşayış məntəqəsidir. Bura dağ-mədən (qızıl) şəhərciyidir. Havanın tərkibindəki oksigenin kəskin azlığı (hipoksiya), kanalizasiya və su sisteminin olmaması, həmçinin qızıl emalında istifadə olunan civə ilə ərazinin çirklənməsi buranı sağlamlıq üçün fəlakət zonasına çevirir.
Merapi vulkanının ətəkləri (İndoneziya, Yava adası): “Odlu dağ” mənasını verən Merapi İndoneziyanın ən aktiv vulkanlarından biridir. Vaxtaşırı baş verən piroklastik axınlar (yüksək sürətlə hərəkət edən isti qaz və kül buludları) minlərlə insanın həyatını təhlükəyə atır. Lakin vulkanik torpaqların son dərəcə münbit olması səbəbindən yüz minlərlə insan vulkanın birbaşa təhlükə zonasında yaşamağa və təsərrüfatla məşğul olmağa davam edir.
Kivu gölü sahili (Kongo Demokratik Respublikası və Ruanda sərhədi): Bu göl geologiyada “qatil göl” kimi tanınır. Gölün dərinliklərində nəhəng həcmdə sıxılmış karbohidrogenlər və metan qazı toplanıb. Güclü zəlzələ və ya vulkanik fəaliyyət nəticəsində bu qazların bir anda səfərbər olub səthə çıxması (“limnoloji püskürmə“) göl ətrafında yaşayan milyonlarla insanın bir neçə dəqiqə ərzində boğularaq həlak olmasına gətirib çıxara bilər.
Təbiətin bu sərt, təhlükəli və amansız guşələri bizə insanın yaşamaq instinktinin və uyğunlaşma qabiliyyətinin nə qədər sonsuz olduğunu bir daha nümayiş etdirir.