Müharibədən sonrakı geopolitik mənzərə – Regional təsirlər və mövcud sosial-iqtisadi durum
Faktum.az xəbər verir ki, uzun illər davam edən dağıdıcı vətəndaş müharibəsindən sonra Suriya Ərəb Respublikası hazırda dərin sosial-iqtisadi böhran, parçalanmış nəzarət zonaları və mürəkkəb geopolitik balanslar mərhələsini yaşayır. Münaqişənin fəal hərbi faza üzrə dondurulmasına və hərbi əməliyyatların miqyasının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına baxmayaraq, ölkə ərazisində siyasi sabitsizlik və xarici aktordanların birbaşa təsir imkanları saxlanılmaqdadır. Ölkənin müxtəlif bölgələri mərkəzi hökumət, xarici dəstəkli qruplaşmalar və muxtar strukturlar arasında faktiki olaraq nüfuz dairələrinə bölünüb.
Suriyada mövcud durumun əsas xüsusiyyətləri və iqtisadi-sosial mənzərəsi:
Geopolitik Bölünmə və Nəzarət Zonaları: Dəməşq mərkəzi hakimiyyəti ölkə ərazisinin böyük hissəsinə nəzarət etsə də, şimal-qərb bölgələri (İdlib və ətrafı) müxalif qüvvələrin, şimal-şərq Fərat boyu ərazilər isə ABŞ dəstəkli kürd muxtar administrasiyasının (SDQ) nəzarətində qalmaqdadır. Türkiyə, Rusiya, İran və ABŞ kimi regional və qlobal güclərin ölkədəki hərbi və siyasi varlığı davam edir.
Humanitar və İqtisadi Böhran: Beynəlxalq sanksiyalar, milli valyutanın kəskin dəyərsizləşməsi, inflyasiya və dağılmış infrastruktur mülki əhalinin yaşayış şəraitini son dərəcə ağırlaşdırıb. Ölkə əhalisinin böyük əksəriyyəti beynəlxalq humanitar yardımlardan asılı vəziyyətdədir. Neytral fəaliyyət göstərən neft quyularının və kənd təsərrüfatı torpaqlarının mərkəzi idarəetmədən kənarda qalması iqtisadi bərpanı ləngidir.
Qaçqınlar Məsələsi və Regional İnteqrasiya: Qonşu ölkələrdə (Türkiyə, Livan, İordaniya) və Avropada meskunlaşan milyonlarla suriyalı qaçqının geri dönməsi prosesi təhlükəsizlik zəmanətlərinin yetərsizliyi və yaşayış infrastrukturlarının olmaması səbəbindən zəif templə gedir. Bununla belə, son dövrlərdə ərəb ölkələrinin Dəməşq hökuməti ilə diplomatik əlaqələri bərpa etməsi və Suriyanın 12 illik fasilədən sonra Ərəb Dövlətləri Liqasına qaytarılması ölkənin beynəlxalq təcridini qismən zəiflətmişdir.