Gözəgörünməz tələ: Fast-fud və şəkərin beynimizdə yaratdığı asılılıq mexanizmi və ondan xilas olmanın yolları

Faktum.az xəbər verir ki, müasir dövrdə geniş yayılan fast-fud qidaları və tərkibində yüksək miqdarda şəkər olan içkilər yalnız artıq çəki mənbəyi deyil, həm də beyin kimyasını köklü şəkildə dəyişən maddə asılılığı yaradır. Neyrobioloqların aparıcı tədqiqatlarına əsasən, şəkər və işlənmiş karbohidratlar qəbul edildikdə insan beynində həzz və mükafat mərkəzi hesab olunan dopamin hormonu kəskin şəkildə ifraz olunur.

Bu mexanizm narkotik maddələrin beynə göstərdiyi təsirlə tamamilə eyni prinsiplə çalışır; hər dəfə fast-fud və ya şirin qida qəbul edildikdə beyin bu “mükafatı” yadda saxlayır və zamanla eyni həzzi almaq üçün daha çox şəkər tələb edir.

Qanda şəkərin sürətlə qalxması və ardından insulinin kəskin artması ilə həmin səviyyənin birdən-birə düşməsi insanda ani yorğunluq, esəbilik və yenidən şəkərli qidalara qarşı qarşısıalınmaz istək yaradır. Nevroloqlar və bəslənmə mütəxəssisləri bildirirlər ki, şəkər asılılığından azad olmaq üçün birbaşa və tədricən atılacaq addımlar mövcuddur. İlk növbədə, işlənmiş şəkəri təbii alternativlərlə – təzə meyvələr və quru meyvələrlə əvəz etmək, rasionda lifli gıdalara, zülal və sağlam yağlara üstünlük vermək qanda insulin dalğalanmasının qarşısını alır. Eyni zamanda gün ərzində yetərli miqdarda su içmək şəkər krizlərini zəiflədir, mənfi emosiyaları və stresi yeməklə basdırmaq əvəzinə fiziki aktivlik və ya idmanla dopamin səviyyəsini təbii yolla qaldırmaq zəncirvari asılılıq dövrəsini qırmağa imkan verir. Müntəzəm olaraq rasiondan şəkərin və fast-fudun çıxarılması cəmi 2-3 həftə ərzində beynin dad reseptorlarını bərpa edərək insanın təbii qıdalardan həzz almasına şərait yaradır.