Azərbaycan xalqı işğalla heç zaman barışmamışdır
Azərbaycan xalqı işğalla heç zaman barışmamışdır
Azərbaycan tarixinin ən ağrılı səhifələrindən biri torpaqlarının işğalı və yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından məcburi köçkün düşməsi ilə bağlıdır. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində Azərbaycanın bir sıra rayonları uzun illər işğal altında qaldı, yaşayış məntəqələri dağıdıldı, tarixi və mədəni irsə ciddi ziyan dəydi. Bu hadisələr Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxdı və işğalın aradan qaldırılması məsələsi uzun illər cəmiyyətin əsas milli məsələlərindən biri olaraq qaldı.
Azərbaycan xalqı işğal faktı ilə heç zaman barışmadı. Məcburi köçkünlər doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidini qoruyub saxladılar, müxtəlif bölgələrdə məskunlaşmalarına baxmayaraq, öz kənd və şəhərləri ilə bağlı xatirələrini yaşatdılar. Onların geri qayıtmaq arzusu yalnız fərdi istək deyil, həm də uzun illər Azərbaycanın ictimai-siyasi gündəmində mühüm yer tutan məsələ idi. Münaqişənin həlli istiqamətində Azərbaycan dövləti uzun müddət diplomatik fəaliyyət göstərdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə hörmət ifadə edilmiş və işğal edilmiş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılmasına çağırılmışdı. Azərbaycan həmin sənədləri öz mövqeyinin beynəlxalq hüquqi əsaslarından biri kimi qiymətləndirirdi.
İllər ərzində danışıqlar prosesinin davam etməsi Azərbaycan cəmiyyətində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə ümid yaratsa da, nəticənin əldə olunmaması narazılığı artırırdı. İşğalın uzun müddət davam etməsi status-kvonun dəyişməz qalması ilə nəticələnmişdi. Bununla belə, Azərbaycan xalqının öz torpaqlarına qayıtmaq və ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpa olunması tələbi dəyişməz olaraq qalırdı. 2020-ci ildə baş verən İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın ərazi nəzarətində böyük dəyişikliklər yaratdı. Müharibədən sonra Azərbaycan hökuməti azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə başladı. Şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, yolların və infrastrukturun yaradılması, keçmiş məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə öz yaşayış yerlərinə qayıtması bu prosesin əsas istiqamətlərindəndir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdış Azərbaycan xalqı üçün yalnız yaşayış məntəqələrinin bərpası deyil, həm də uzun illər davam edən həsrətin sona çatması kimi qəbul olunur. Doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların öz evlərinə qayıtması tarixi yaddaşın və milli bağlılığın nə qədər güclü olduğunu göstərir.
Azərbaycan xalqının işğalla barışmaması həm də milli yaddaşın qorunması ilə özünü göstərib. Şəhidlərin xatirəsinin əziz tutulması, məcburi köçkünlərin yaşadığı çətinliklərin unudulmaması və dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması keçmişin yaddaşda saxlanmasının mühüm nümunələridir. Azərbaycan xalqı uzun illər ərzində doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusunu qoruyub saxladı və ərazi bütövlüyünün bərpasını milli məqsədlərdən biri hesab etdi. Bu gün qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri azad edilmiş ərazilərin təhlükəsiz, dayanıqlı və müasir yaşayış məkanlarına çevrilməsi, insanların öz doğma yurdlarında normal həyata qayıtmasının təmin edilməsidir. Keçmişin ağrılı hadisələrindən nəticə çıxarmaqla yanaşı, gələcək nəsillərə sülhün, qarşılıqlı hörmətin və beynəlxalq hüquqa əsaslanan münasibətlərin əhəmiyyətini aşılamaq da mühüm vəzifə olaraq qalır.
Rafiq Mustafayev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini