Azərbaycan daim beynəlxalq hüquqa sadiqliyini nümayiş etdirmiş və münaqişənin danışıqlar vasitəsilə həllinə çalışmışdır
Azərbaycan daim beynəlxalq hüquqa sadiqliyini nümayiş etdirmiş və münaqişənin danışıqlar vasitəsilə həllinə çalışmışdır
Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin tarixinə nəzər saldıqda Azərbaycanın uzun illər ərzində məsələnin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında, sülh və danışıqlar yolu ilə həllinə üstünlük verdiyi görünür. Azərbaycanın mövqeyinin əsasını dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı kimi beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri təşkil edib. 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində vəziyyətlə bağlı 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələr qəbul edib. Həmin sənədlərdə Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət ifadə olunub, hərbi əməliyyatların dayandırılması və işğal edilmiş ərazilərdən qüvvələrin çıxarılması tələb edilib. Bu qətnamələr Azərbaycanın mövqeyinin beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri ilə əlaqəsini göstərən mühüm sənədlər sırasında yer alır. Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin siyasi-diplomatik yolla həlli məqsədilə beynəlxalq vasitəçilik proseslərində iştirak edib. ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlar bunun əsas nümunələrindən biri idi. Azərbaycan tərəfi danışıqlar zamanı ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsini və məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıtmasını əsas məsələlər kimi gündəmdə saxlayırdı. Danışıqlar prosesinin uzun müddət davam etməsinə baxmayaraq, münaqişənin yekun siyasi həlli mümkün olmadı. Beynəlxalq vasitəçilər dəfələrlə tərəfləri atəşkəs rejiminə riayət etməyə və danışıqları davam etdirməyə çağırırdılar.
2020-ci ilin iyununda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri münaqişənin hərbi həllinin olmadığını bildirərək tərəfləri substantiv danışıqlara qayıtmağa çağırmışdılar. Bu, həmin dövrdə diplomatik prosesin beynəlxalq səviyyədə əsas həll mexanizmi kimi qəbul edildiyini göstərirdi. Azərbaycanın mövqeyinə görə, uzun illər ərzində diplomatik səylərin nəticə verməməsi və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasının təmin olunmaması mövcud problemin daha da dərinləşməsinə səbəb oldu. Bununla belə, Azərbaycanın rəsmi mövqeyində münaqişənin həlli məsələsində beynəlxalq hüququn prinsipləri mühüm yer tuturdu. Ərazi bütövlüyü məsələsinin beynəlxalq hüquqi əsaslarla müdafiəsi Azərbaycanın diplomatik siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalırdı. 2020-ci ildə baş vermiş müharibədən sonra regionda yeni reallıq yarandı.
Bununla yanaşı, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin gələcəyi baxımından beynəlxalq hüquq prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörmət məsələsi yenə də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə çalışdığını və öz mövqeyini beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri üzərində qurduğunu bəyan edib. BMT qətnamələri, ATƏT-in vasitəçilik fəaliyyəti və uzunmüddətli diplomatik danışıqlar bu prosesin mühüm tərkib hissələridir. Münaqişə tarixinin göstərdiyi əsas nəticə isə budur ki, davamlı sülh yalnız dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə qarşılıqlı hörmət əsasında mümkündür.
Yaşar Nuriyev – Zərdab rayonu Alıcanlı kənd sakini