Amazon meşələrinin yerli xalqları: Qərbin bilmədiyi həyat və qədim həqiqətlər
Faktum.az xəbər verir ki, Cənubi Amerika qitəsində yerləşən və planetimizin “ağciyərləri” hesab olunan Amazon yağış meşələri əsrlər boyu müasir sivilizasiya ilə heç bir təması olmayan və ya minimal əlaqə saxlayan yüzlərlə yerli qəbilənin məskənidir. Braziliya, Peru, Kumbiya və Ekvador ərazilərini əhatə edən bu nəhəng meşə massivində təxminən 400-dən çox yerli xalq yaşayır və onların 100-dən çoxu xarici aləmlə tam izolyasiyada həyat sürür. Müasir Qərb dünyası üçün bu insanlar sadəcə ibtidai icma quruluşunda yaşayan icmalar kimi görünsə də, onların minilliklər boyu formalaşdırdığı təbiətlə dərin harmoniyası, tibbi bilikləri və sosial strukturları elm aləmini heyran etməyə davam edir.
Qərb elminin yeni keşf etdiyi bir çox həqiqət Amazon indilərinin gündəlik həyat fəlsəfəsinin əsasını təşkil edir. Məsələn, Piraha qəbiləsi müasir dilçilik nəzəriyyələrini alt-üst edən unikallığı ilə seçilir; onların dilində rəqəmlər, rənglər üçün xüsusi sözlər və ya keçmiş/gələcək zaman anlayışı yoxdur, onlar yalnız “indi və burada” prinsipi ilə yaşayırlar. Digər tərəfdən, Yanomami və Kawanaha kimi xalqlar meşədəki minlərlə bitki növünün müalicəvi xüsusiyyətlərini dəqiqliklə bilir və müasir farmakologiyanın istifadə etdiyi bir çox kimyəvi birləşmənin ilkin mənbəyi məhz bu qəbilə şamanlarının (Paje) əsrə söykənən təcrübəsidir. Ən təəccüblü məqamlardan biri isə Terra Preta (qara torpaq) fenomendir; arxeoloji qazıntılar göstərir ki, yerli xalqlar min il əvvəl süni yolla son derece münbit torpaq örtüyü yaradaraq biomütənasib kənd təsərrüfatı modeli formalaşdırıblar.
Etnoloq Daví Kopenawa öz araşdırmalarında qeyd edir ki, yerli xalqlar üçün meşə resurs mənbəyi deyil, canlı bir orqanizm və ruhani evdir. Braziliyanın FUNAI (Milli Yerli Xalqlar Fondu) təşkilatının məlumatlarına görə, qanunsuz ağac kəsən şirkətlər, mədənçilər və iqlim dəyişikliyi bu qədim mədəniyyətlərin varlığını ciddi təhlükə altına qoyur. Müasir istehlak cəmiyyətinin təbiəti məhv etdiyi bir dövrdə, Amazon köçəriləri bəşəriyyətə resursları tükətmədən təbiətlə birgə mövcud olmağın ən böyük dərsini verməkdədir.