Pedaqoq Sima Mehdi-zadə: “Təhsil mühiti mənim həyatımın bir parçası olub”

Uşaqlıq arzusundan ibtidai sinif departamentinin rəhbərliyinə qədər uzanan 10 ildən çox şərəfli yol…

Təhsil ocağında doğulub boy-başa çatan, öyrənməyi və öyrətməyi həyatının əsas mənasına çevirən pedaqoq Sima Mehdi-zadə təhsil sistemindəki çoxşaxəli fəaliyyəti, müəllimlərin peşəkar inkişafına dəstəyi və uşaq psixologiyasına fərqli yanaşması ilə seçilən mütəxəssislərdəndir. Təhsildə qorxunu yox, özgüvəni və dəyər yaratmağı ön plana çəkən Sima xanımla peşə yolları, iş prinsipləri və uğur formulu haqqında həmsöhbət olduq.

– Sima xanım, necə oldu ki, bu sahəyə gəldiniz?

• Müəllimlik mənim üçün təsadüfən seçilən bir peşə olmayıb, uşaqlıq arzum olub. Əslində, mən təhsilin içində böyümüşəm. Valideynlərim də uzun illər təhsil sahəsində çalışıblar. Atam Bakı Dövlət Universitetində müəllim olub, anam isə Təhsil İnstitutunda fəaliyyət göstərib. Kiçik yaşlarımdan təhsil mühiti mənim həyatımın bir parçası olub.

Bəlkə də buna görə öyrənmək mənim üçün həmişə böyük zövq olub. Amma öyrənməyi sevdiyim qədər öyrəndiklərimi başqaları ilə paylaşmağı da sevmişəm. Zamanla anladım ki, mənim üçün müəllimlik məhz bu iki hissin – öyrənmək və öyrətmək istəyinin birləşdiyi ən doğru yoldur.

Zaman keçdikcə bu sahəyə olan sevgim məni daha böyük məsuliyyətlərə gətirdi. Pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı, idarəetmə və müəllimlərin inkişafı istiqamətində də özümü sınamağa başladım. Bu gün isə həm müəllim, həm də ibtidai sinif departamentinin rəhbəri kimi təhsilə daha geniş prizmadan baxıram.

Bu gün geriyə baxanda düşünürəm ki, müəllimlik mənim üçün sadəcə seçdiyim deyil, sanki həyatımın təbii şəkildə gətirdiyi bir peşədir.

– Neçə ildir ki, bu sahədəsiniz?

• Artıq 10 ildən çoxdur  ki, təhsil sahəsindəyəm. Bu illər ərzində həm müəllim kimi, həm də təhsil sahəsində müxtəlif məsuliyyətlər daşıyaraq fərqli təcrübələr qazanmışam. Hər mərhələ mənə yeni bir şey öyrədib və bu gün də öyrənməyə davam edirəm.

Mənim üçün bu 11 ilin ən böyük qazancı yalnız topladığım təcrübə deyil, toxunduğum insanların həyatında müəyyən bir iz buraxa bilməkdir.

– Öz sahəniz üzrə hansı işləri icra edirsiniz?

• Hazırda fəaliyyətim bir neçə istiqaməti əhatə edir. Əsas istiqamətlərimdən biri ibtidai təhsilin təşkili, müəllimlərin metodik və peşəkar inkişafına dəstək olmaq, tədris prosesinin keyfiyyətinin artırılması və komanda işinin koordinasiyasıdır.

Müəllimlərlə işləyərkən yalnız hazır həll təqdim etməyə deyil, onların öz həll yollarını tapmasına və peşəkar baxımdan inkişaf etməsinə şərait yaratmağa çalışıram. Eyni zamanda tədris materiallarının hazırlanması, müxtəlif layihələrin və məktəbdaxili təşəbbüslərin həyata keçirilməsi də fəaliyyətimin mühüm hissəsidir.

– İş prinsipiniz nədən ibarətdir?

• Mənim əsas prinsipim budur: gördüyün işi sadəcə yerinə yetirmək yox, ona dəyər qatmaq.

Müəllimlərlə işləyərkən hörmət, əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimadı əsas götürürəm. Məncə, təhsil sahəsində çalışan hər bir insanın inkişafına dəstək olmaq, onun potensialını görmək və həmin potensialın üzə çıxmasına şərait yaratmaq vacibdir.

Təhsildə isə bir prinsipə xüsusilə inanıram: uşağı dəyişdirməyə çalışmazdan əvvəl onu anlamaq və inandırmaq lazımdır. Çünki hər uşağın öz dünyası, öz tempi və öz potensialı var.

– Bir pedaqoq olaraq nəyə “yox” deyirsiniz?

• Bir pedaqoq olaraq uşağın şəxsiyyətini kölgədə qoyan hər şeyə “yox” deyirəm.

Qorxu ilə öyrətməyə, uşaqları bir-biri ilə müqayisə etməyə, yalnız nəticəyə fokuslanıb prosesi görməməyə və “bu uşaq bacarmır” kimi qəlibləşmiş yanaşmalara qarşıyam.

Mənim məqsədlərimdən biri həmişə uşaqlarda özgüvən formalaşdırmaq olub. Uşağa “sən bacararsan” hissini yaşatmaq, onun özünə inanmasına kömək etmək bəzən ən böyük dərsdən daha qiymətlidir.

Məncə, müəllimin ən böyük gücü uşağın bacarmadığını demək yox, onun bacara biləcəyinə inanmaqdır.

– Son zamanlarda sizə daha çox nə ilə bağlı müraciətlər olur?

• Son zamanlarda mənə daha çox metodik tövsiyələrlə, dərsin daha səmərəli təşkili ilə və müəllimlərə düzgün, inkişafyönümlü geribildirimin verilməsi ilə bağlı müraciətlər olur.

Xüsusilə geribildirimin necə verilməsi məsələsi çox önəmlidir. Çünki geribildirim yalnız çatışmazlığı göstərmək deyil. Məncə, yaxşı geribildirim müəllimə gördüyü işi dəyərləndirməyə, inkişaf etməli olduğu istiqamətləri görməyə və növbəti addımını müəyyənləşdirməyə kömək etməlidir.

Mən də belə müraciətlər zamanı hazır cavab verməkdən çox, müəllimin vəziyyətə fərqli prizmadan baxmasına və öz həll yolunu tapmasına dəstək olmağa çalışıram.

– Üstünlüyünüz və fərqiniz nədədir?

• Özümü heç kimdən üstün görmürəm. İnanıram ki, hər bir insanın öz yolu, seçimləri və özünəməxsus güclü tərəfləri var. Bununla belə, peşəkar fəaliyyətim baxımından məni fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri təhsil sahəsinin, xüsusilə də sinif mühitinin içindən gəlməyimdir.

Mən təhsil prosesini yalnız idarə edən tərəf kimi deyil, illərlə bu prosesi yaşayan müəllim kimi də tanıyıram. Bu təcrübə mənə müəllimlərin real ehtiyaclarını, qarşılaşdıqları çətinlikləri və gündəlik fəaliyyətlərinin reallıqlarını daha dərindən anlamağa imkan verir. Düşünürəm ki, bu yanaşma insanları daha yaxşı anlamaq, onların potensialını görmək və gösterilən dəstəyi real ehtiyaclara uyğun formalaşdırmaq baxımından mühüm üstünlükdür.

Mənim üçün müəllimlə işləmək hazır həllər təqdim etməkdən daha çox, onun ehtiyacını düzgün müəyyənləşdirmək və həmin ehtiyaca uyğun praktik dəstək göstərmək deməkdir. Eyni zamanda, məqsədyönlü və nəticəyönümlü çalışmağa üstünlük verirəm. Başladığım işi sona çatdırmağa, inandığım ideyanı reallaşdırmağa və əldə olunan nəticənin davamlı olmasına çalışıram.

İnanıram ki, insanı fərqləndirən onun özünü başqalarından üstün görməsi deyil, gördüyü işə verdiyi dəyər, peşəsinə məsuliyyətli yanaşması və davamlı inkişaf istəyidir. Mənim üçün əsas prinsip budur: layiqincə çalışan insan gec-tez öz əməyinin nəticəsi ilə fərqlənir. Parlamağı təsadüfi uğur kimi deyil, zəhmətin, əzmin və davamlılığın təbii nəticəsi kimi görürəm.

– Xarakter olaraq necə birisiniz?

• Məqsədyönlü və qətiyyətli biriyəm. Qarşıma məqsəd qoyanda ona yalnız arzu kimi deyil, məsuliyyət kimi yanaşıram. Başladığım işi sona çatdırmaq mənim üçün çox vacibdir. İnandığım bir iş varsa, çətinliklər qarşısında geri çəkilmir, yolumu dəyişmək əvəzinə həll yolu axtarıram.

Bu yolda, əlbəttə, yorulduğum və çətinlik çəkdiyim məqamlar olur. Amma yorğunluğu mənfi hal kimi qəbul etmirəm. Əksinə, bunu çalışdığımın, hərəkətdə olduğumun və məqsədimə doğru real addımlar atdığımın göstəricisi kimi görürəm. Mənim üçün əsas məsələ heç vaxt yorulmamaq deyil, yorulsam belə, dayanmayacaq gücü özümdə tapa bilməkdir.

Bəzən özümü bir qədər inadkar da adlandıra bilərəm. Lakin bu inad mənim üçün qətiyyətə çevrilir. İnandığım dəyərlərdən və məqsədlərdən asanlıqla vaz keçmirəm. Çünki bilirəm ki, həqiqətən dəyər verdiyin bir şey varsa, ona çatmaq üçün səbir, zəhmət və davamlılıq göstərməlisən.

– Ailəlisinizmi?

• Bəli, ailəliyəm. Mən ailəni insanın həm güc aldığı, həm də özünü olduğu kimi hiss etdiyi ən vacib məkanlardan biri hesab edirəm.

Əxlaqi dəyərlərimin və dünyagörüşümün formalaşmasında valideynlərimin böyük rolu olub. Onların verdiyi tərbiyə, dürüstlük, məsuliyyət, hörmət və mərhəmət kimi dəyərləri mənə aşılaması həmişə mənə yol göstərib. Valideynlərimdən öyrəndiyim bu dəyərlər insanlarla münasibətlərimdə ədalətli, səmimi və vicdanlı olmağa kömək edir.

Bu gün isə həyat yoldaşımın anlayışı və inamı qarşıma qoyduğum məqsədlərə daha böyük əzmlə çatmağıma kömək edir. Məncə, insanın arxasında ona inanan və əxlaqi dəyərlərini bölüşən bir ailənin olması böyük şansdır.

– Oxuculara nə məsləhət görürsünüz?

• Oxuculara ən böyük məsləhətim özlərini başqaları ilə müqayisə etməmələridir. Hər insanın öz yolu, öz zamanı və öz inkişaf tempi var. Xüsusilə müəllimlərə demək istərdim ki, öz inkişaflarını heç vaxt dayandırmasınlar. Çünki müəllim öyrənməyi dayandırdığı gün, əslində, öz şagirdlərinin inkişaf imkanlarını da məhdudlaşdırmağa başlayır.

Mənim üçün təhsildə ən vacib məsələlərdən biri uşaqlarda özgüvən formalaşdırmaqdır. Uşağa “sən bacararsan” hissini yaşatmaq, onun özünə inanmasına kömək etmək bəzən ən böyük dərsdən daha qiymətlidir.

Bir fikrə çox inanıram: layiqincə çalışan hər kəs mütləq bir gün parıldayır və fərqlənir. Bəzən nəticə tez görünmür, amma səmimi və vicdanla görülən əməyin öz zamanı var.

Ona görə də gördüyünüz işi sevərək, inamla və layiqincə görün. Çünki insan gördüyü işə dəyər qatanda, gec-tez onun izi də görünür.

– “Mən bu sahəyə gələrkən, ağlıma gəlməzdi ki…” — fikri özünüz tamamlayın, zəhmət olmasa.

• Əslində, mənim ağlıma heç vaxt müəllimlikdən fərqli bir iş görəcəyim gəlməyib. Çünki müəllimlik mənim üçün sonradan seçdiyim bir peşə deyil, uşaqlıqdan həyatımın bir parçası olan və zamanla özümü içində tapdığım bir yol olub.

Amma bu yolun məni hara gətirəcəyini, neçə insana toxunacağımı, neçə müəllimlə təcrübəmi bölüşəcəyimi və təhsilə yalnız sinifdən deyil, daha geniş prizmadan baxacağımı təsəvvür etməzdim.

Mən bu sahəyə başlayarkən sadəcə öyrətmək istəyirdim. Bu gün isə əsas məqsədimin daha böyük olduğunu düşünürəm: uşaqlarda özgüvən yaratmaq, maraq oyatmaq, insanlarda inam formalaşdırmaq və gördüyüm işlə iz qoymaq.

Bəlkə də ən gözəl tərəfi budur ki, illər keçdikcə insan öz peşəsini deyil, peşəsinin onun həyatında yaratdığı mənanı kəşf edir.

Mənim üçün müəllimlik məhz belə bir məna daşıyır.

Redaksiyadan: Təhsil yalnız bilik ötürmək deyil, gələcək nəslin xarakterini, özünəinamını və dünyagörüşünü formalaşdırmaq sənətidir. Pedaqoq Sima Mehdi-zadə ilə reallaşdırdığımız bu səmimi söhbət bir daha göstərir ki, sevgi, samimiyyət və vicdanla görülan hər bir əmək cəmiyyətdə silinməz izlər buraxır. Redaksiyamız adından Sima xanıma gələcək pedaqoji və idarəçilik fəaliyyətində yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!

Əlaqə nömrəsi: (+99455) 490-53-52