800 İllik Monarxiyanın Çöküşü: 1910-cu İl Portuqaliya Respublika İnqilabı

Faktum.az xəbər verir ki, 5 oktyabr 1910-cu il tarixi Avropanın siyasi xəritəsində və dövlətçilik ənənəsində kəskin dönüş nöqtələrindən birinə çevrildi. Portuqaliya Krallığında uzun illər davam edən iqtisadi böhran, siyasi sabitsizlik və monarxiyaya olan kütləvi narazılıq nəticəsində paytaxt Lissabonda qanlı küçə döyüşləri və xalq üsyanı alovlandı.

Mülki üsyançılar, karbonarilər (gizli siyasi təşkilat) və respublikaçı hərbçilərin birgə mübarizəsi nəticəsində Kral II Manuel ölkəni tərk etməyə məcbur oldu və 800 illik köklü monarxiya rejimi tamamilə devrildi. 5 oktyabr 1910-cu ildə Lissabon Bələdiyyəsinin eyvanından rəsmi olaraq Birinci Portuqaliya Respublikası elan edildi.

Bu inqilab təkcə Portuqaliyanın daxili siyasi quruluşunu dəyişmədi, həm də XX əsrin əvvəllərində Avropada monarxiya rejiminin sarsılması, respublikaçılıq və demokratiya ideyalarının kütləviləşməsi prosesinə böyük təkan verdi. Portuqaliya təcrübəsi göstərdi ki, xalq iradəsi və azadlıq tələbi əsrlərlə hökm sürən xanədanlıqları belə tarixin səhifələrinə gömək qüdrətinə malikdir.