“Həkəriçay” su anbarı
“Həkəriçay” su anbarı
“Həkəriçay” su anbarının yaradılması Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən mühüm infrastruktur layihələrindən biridir. Bu layihə regionun su təminatının yaxşılaşdırılması, əhalinin keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması, kənd təsərrüfatının inkişafı və əlavə enerji imkanlarının yaradılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Layihənin həyata keçirilməsi xüsusilə Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarının sosial-iqtisadi inkişafına mühüm təsir göstərəcək. 2026-cı il iyulun 11-də Laçın rayonunda “Həkəriçay” su anbarının təməli qoyulmuşdur. Bu hadisə regionda su təsərrüfatının inkişafı istiqamətində atılan mühüm addımlardan biri hesab olunur. Layihəyə əsasən Azərbaycanın hüdudlarında formalaşan Həkəri çayı üzərində böyük su anbarının yaradılması nəzərdə tutulur. Su anbarının ümumi tutumu 100 milyon kubmetr, faydalı həcmi isə 90 milyon kubmetr olacaqdır. Bu göstəricilər su ehtiyatlarının toplanması və il ərzində müxtəlif istiqamətlərdə səmərəli istifadəsi üçün geniş imkanlar yaradacaq. “Həkəriçay” su anbarının yaradılmasının əsas məqsədlərindən biri regionun içməli su təminatının yaxşılaşdırılmasıdır. Layihə çərçivəsində su anbarından qidalanan və uzunluğu təxminən 172 kilometr olan magistral boru kəmərinin inşası nəzərdə tutulur. Boru kəmərinin suburaxma qabiliyyəti saniyədə 8 kubmetr təşkil edəcək. Bu magistral sistem vasitəsilə suyun geniş əraziyə çatdırılması və müxtəlif rayonların içməli suya olan tələbatının ödənilməsi mümkün olacaq. Layihənin həyata keçirilməsi nəticəsində Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarında yaşayan təqribən 700 min nəfərin keyfiyyətli içməli su ilə təmin edilməsi potensialı yaranacaq. Suyun saniyədə 2,5 kubmetr həcmində əhaliyə çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu isə regionun su təminatında əhəmiyyətli dəyişiklik yaradacaq və xüsusilə sürətlə bərpa olunan yaşayış məntəqələrinin gələcək su tələbatının qarşılanmasına imkan verəcək.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri aparılır. Yeni yaşayış məntəqələri salınır, şəhər və kəndlər yenidən qurulur, əhali öz doğma torpaqlarına qayıdır. Bütün bu proseslərin davamlı şəkildə həyata keçirilməsi üçün su təminatı mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də “Həkəriçay” su anbarı yalnız su təsərrüfatı obyekti deyil, həm də regionun gələcək inkişafını təmin edən strateji infrastruktur layihəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Layihənin mühüm istiqamətlərindən biri də su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunmasıdır. Su anbarları çay sularının müəyyən dövrlərdə toplanmasına və ehtiyac yarandıqda istifadə edilməsinə imkan verir. Bu baxımdan “Həkəriçay” su anbarının 100 milyon kubmetr həcmində su toplamaq imkanına malik olması regionun su ehtiyatlarının idarə olunması üçün əhəmiyyətli üstünlükdür. Faydalı həcmin 90 milyon kubmetr olması isə toplanan suyun böyük hissəsinin praktiki məqsədlər üçün istifadə edilə biləcəyini göstərir. “Həkəriçay” su anbarının yaradılması kənd təsərrüfatının inkişafı üçün də əlavə imkanlar yarada bilər. Suvarma imkanlarının genişləndirilməsi əkin sahələrinin məhsuldarlığının artırılmasına, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin daha dayanıqlı təşkilinə və regionun aqrar potensialının reallaşdırılmasına şərait yaradır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə kənd təsərrüfatının yenidən qurulması və müasir texnologiyalar əsasında inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulduğundan, su resurslarının etibarlı təminatı bu prosesin əsas şərtlərindən biridir. Regionun təbii və coğrafi xüsusiyyətləri nəzərə alındıqda, su ehtiyatlarının düzgün idarə olunması həm də ekoloji baxımdan əhəmiyyətlidir. Su resurslarından səmərəli istifadə edilməsi onların qorunmasına və gələcək nəsillər üçün saxlanmasına imkan verir. Bu baxımdan “Həkəriçay” layihəsinin müasir su təsərrüfatı prinsipləri əsasında həyata keçirilməsi regionun dayanıqlı inkişafına töhfə verə bilər. Layihənin digər mühüm xüsusiyyəti magistral boru kəmərinin üzərində su elektrik stansiyalarının tikintisinin nəzərdə tutulmasıdır. Belə ki, “Həkəriçay” su anbarından qidalanan magistral boru kəmərinin üzərində ümumi gücü 10,81 MVt olan 3 su elektrik stansiyasının yaradılması planlaşdırılır. Bu SES-lər suyun hərəkətindən enerji istehsal etmək üçün istifadə etməklə layihənin enerji baxımından da səmərəli olmasına imkan verəcək. Su elektrik stansiyalarının yaradılması layihənin kompleks xarakter daşıdığını göstərir. Burada əsas məqsəd yalnız suyun toplanması və əhaliyə çatdırılması deyil, eyni zamanda su ehtiyatlarından istifadə zamanı əlavə enerji istehsal etməkdir. Bu yanaşma bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsi baxımından Azərbaycanın enerji siyasəti ilə də uyğunluq təşkil edir. Layihənin regionun iqtisadi inkişafına təsiri də böyük ola bilər. Etibarlı su və enerji təminatı yeni yaşayış məntəqələrinin və iqtisadi obyektlərin yaradılması üçün əlverişli şərait formalaşdırır. Müəssisələrin, xidmət sahələrinin, kənd təsərrüfatı obyektlərinin və turizm infrastrukturlarının fəaliyyət göstərməsi üçün su və elektrik enerjisi əsas resurslardan biridir. Buna görə də “Həkəriçay” su anbarı gələcəkdə regionun iqtisadi fəallığının artırılmasına dolayı və birbaşa şəkildə təsir göstərə bilər. Xüsusilə Laçın rayonunun inkişafında layihənin əhəmiyyəti böyükdür. Laçın rayonunda yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, əhalinin qayıdışı və müxtəlif sosial-iqtisadi obyektlərin yaradılması suya olan tələbatı artırır. “Həkəriçay” su anbarının və magistral boru kəmərinin yaradılması bu tələbatın qarşılanmasına mühüm dəstək verə bilər. Eyni zamanda layihənin yerləşdiyi ərazi Laçının digər infrastruktur layihələri ilə əlaqələndirilə bilər. Ümumilikdə “Həkəriçay” su anbarının yaradılması işğaldan azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişafı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Layihə əhalinin içməli suya çıxış imkanlarını yaxşılaşdırmaqla yanaşı, kənd təsərrüfatının, sənayenin, turizmin və digər iqtisadi fəaliyyət sahələrinin inkişafına da şərait yarada bilər. Eyni zamanda su elektrik stansiyalarının yaradılması regionun enerji potensialından səmərəli istifadə olunmasına imkan verəcək. 2026-cı il iyulun 11-də təməli qoyulan “Həkəriçay” su anbarı layihəsi Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən ən mühüm su təsərrüfatı layihələrindən biridir. Ümumi tutumu 100 milyon kubmetr, faydalı həcmi 90 milyon kubmetr olan su anbarı və təxminən 172 kilometr uzunluğunda magistral boru kəməri regionun su təminatının yaxşılaşdırılmasına xidmət edəcək. Layihənin Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Cəbrayıl, Füzuli, Xocavənd və Ağdam rayonlarında təqribən 700 min nəfərin keyfiyyətli içməli su ilə təmin edilməsinə imkan yaratması gözlənilir. Bununla yanaşı, magistral boru kəmərinin üzərində ümumi gücü 10,81 MVt olan 3 su elektrik stansiyasının tikintisinin nəzərdə tutulması layihənin enerji baxımından da əhəmiyyətini artırır. Bu SES-lər bərpa olunan enerji istehsalına və su ehtiyatlarından kompleks istifadəyə imkan verəcək. Beləliklə, “Həkəriçay” su anbarı yalnız su təminatı layihəsi deyil, həm də regionun sosial, iqtisadi, ekoloji və enerji inkişafına xidmət edən çoxşaxəli strateji infrastruktur layihəsidir.
Zərdab rayon üzrə gənclər və idman sektorunun əməkdaşı- Ehtiram Osmanov