İkinci Dünya Müharibəsinin “Karton Ordusu”
Müttəfiqlərin düşməni aldatmaq üçün tətbiq etdiyi nəfəs kəsən taktika
Faktum.az xəbər verir ki, müharibələr yalnız silahların, tankların və əsgərlərin açıq döyüşü ilə qazanılmır; bəzən ən böyük qələbələrin arxasında zəki strategiyalar və görünməz kəşfiyyat oyunları dayanır. İkinci Dünya Müharibəsi tarixində Müttəfiq qoşunlarının faşist Almaniyasına qarşı həyata keçirdiyi ən böyük və heyrətamiz aldatma əməliyyatlarından biri elmdə və hərb tarixində “Karton Ordusu” və ya rəsmi adı ilə “Kabus Ordu” (Ghost Army) kimi tanınır.
1944-cü ildə Normandiya çıxarması (D-Day) ərəfəsində Müttəfiqlər alman kəşfiyyatını çaşdırmaq və əsas zərbənin haradan gələcəyini gizlətmək üçün “Fortitude” (Dözümlülük) kod adlı nəhəng bir dezinformasiya əməliyyatına başladılar. Bu məqsədlə minlərlə rəssam, memar, səs rejissoru və aktyordan ibarət xüsusi hərbi hissə — 23-cü Xüsusi Qoşunlar Qərargahı yaradıldı. Onların əsas silahı tüfəng və ya top deyil, hava ilə doldurulan rezin tanklar, fənər işıqları, qabartma maketlər və güclü səsgücləndiricilər idi. İngiltərənin cənub-şərqində, Dover sahillərində sanki Avropaya hücuma hazırlaşan 1 milyonluq xəyali bir ordunun — “1-ci ABŞ Ordu Qrupu”nun yerləşdiyi təəssüratı yaradıldı.
Alman kəşfiyyat təyyarələri yuxarıdan baxarkən ərazidə yüzlərlə M4 Sherman tankı, ağır top batareyaları, təyyarələr və hərbi yük maşınları görürdülər. Lakin bu texnikaların hamısı əslində rezin və ya kartondan hazırlanmış, içi hava ilə doldurulmuş maketlər idi. Səhnəni tam inandırıcı etmək üçün “Kabus Ordu” üzvləri gecələr nəhəng dinamiklərlə tank motorlarının, konvoyların və əsgər adımlarının səslərini yayımlayır, rezin tankları yerdə real iz buraxmaq üçün bucurqadlarla sürüyürdülər. Almaniya komandanlığı Adolf Hitler başda olmaqla, Müttəfiqlərin əsas hücumunun Pa-de-Kaledən (Pas-de-Calais) gələcəyinə tam əmin oldu və ən güclü panzer diviziyalarını orada cəmləşdirdi.
Nəticədə, 1944-cü il iyunun 6-da Müttəfiqlər əsl böyük çıxarmanı Normandiyada həyata keçirərkən, almanlar bunun bir yayındırma manevri olduğunu düşünərək əsas qüvvələrini günlərlə Pa-de-Kaledə saxladılar. Rezin və kartondan düzəldilmiş bu “kölgə ordusu” faşist Almaniyasının müdafiə xəttini tamamilə iflic edərək on minlərlə real əsgərin həyatını xilas etdi və İkinci Dünya Müharibəsinin taleyini dəyişən ən parlaq hərbi hiylə kimi tarixə düşdü.