Təsadüfən gələn möcüzə və qlobal təhdid: Penisillin kəşfi və super-bakteriya təhlükəsi

Faktum.az xəbər verir ki, 1928-ci ildə şotlandiyalı alim Aleksandr Fleminqin tətilə gedərkən unutduğu laboratoriya qabında yaranan küf göbələyini (Penicillium notatum) müşahidə etməsi tibb tarixinin ən böyük dönüş nöqtələrindən biri oldu. Bu “təsadüfi” kəşf  – Penisillin  o zamana qədər adi bir cızıqdan, sətəlcəmdən və ya açıq yaradan kütləvi ölümlərə səbəb olan bakterial infeksiyalara karşı bəşəriyyətin əlinə ən güclü silahı verdi. İkinci Dünya Müharibəsi illərində kütləvi istehsalına başlanılan antibiotiklər milyonlarla əsgər və mülki şəxsin həyatını xilas edərək insan ömrünün orta uzunluğunu kəskin şəkildə uzatdı.

Lakin günümüzdə bəşəriyyət öz kəşfinin yaratdığı dəhşətli bir böhranla – super-bakteriya təhlükəsi ilə üz-üzədir. Antibiotiklərin gərəksiz, həddindən artıq və yanlış istifadəsi (xüsusilə virus infeksiyalarında istifadə olunması və heyvandarlıqda kütləvi tətbiqi) bakteriyaların bu dərmanlara qarşı müqavimət (rezistentlik) qazanmasına şərait yaratdı. Genetik mutasiyalar vasitəsilə antibiotiklərə uyğunlaşan bu yeni növ super-bakteriyalara qarşı mövcud dərmanlar artıq təsir etmir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) xəbərdarlıq edir ki, əgər yeni nəsil antibiotiklər kəşf edilməzsə və istifadəyə nəzarət gücləndirilməzsə, 2050-ci ilə qədər antibiotik rezistentliyi səbəbindən hər il 10 milyondan çox insan həyatını itirə bilər. Bu isə bəşəriyyətin təkrarən tibbin “qaranlıq çağlarına” – sadə bir infeksiyadan müalicəsiz ölüm dövrünə qayıtması riskini yaradır.