Səssiz enerji qatilləri: İşdə motivasiyanı öldürən 3 gizli səbəb

Faktum.az xəbər verir ki, müasir korporativ mühitdə işçilərin həvəsdən düşməsi, məhsuldarlığın kəskin azalması və işə qarşı yaranan soyuqluq adətən az əməkhaqqı və ya həddindən artıq fiziki iş yükü ilə əlaqələndirilir. Lakin psixoloji araşdırmalar və insan resursları üzrə mütəxəssislərin müşahidələri göstərir ki, maaş və ya iş saatları qaydasında olsa belə, insanları daxildən gəmirən və həvəsini tamamilə məhv edən çox daha dərin, görünməyən amillər var. Görünüşdə hər şeyin normal təsir bağışladığı ofislərdə belə işçilərin enerjisini səssizcə tükədən bu psixoloji tələlər “gizli motivasiya qatilləri” adlanır.

Təşkilati psixologiya üzrə ekspertlər iş həyatında parlaq mütəxəssisləri belə sıradan çıxaran 3 ana gizli səbəbi və onların psixoloji mexanizmini belə təhlil edirlər:

İnsanın gördüyü işin hansı böyük məqsədə xidmət etdiyini anlamaması və ya etdiyi zəhmətin heç bir dəyər yaratmadığını hiss etməsi motivasiyanı kökündən sarsıdır. Hər addımın həddindən artıq nəzarət altında saxlanıldığı (mikro-idarəetmə) mühitlərdə insan özünü sadəcə bir mexanizm hiss edir, təşəbbüskarlığını itirir. İşçi yalnız əmr icraçısına çevrildikdə və qoyduğu əməyin son nəticəsini görə bilmədikdə, nə qədər yüksək məvacib alsa da, daxili məhsuldarlıq hissi yox olur.

Açıq-aşkar münaqişələrdən daha çox, iş mühitində incə şəkildə yaşanan ədalətsizliklər motivasiyanı sürətlə öldürür. Bir işçinin ideyasının başqası tərəfindən mənimsənilməsi, tapşırıqların bərabər bölünməməsi, rəhbərliyin subyektiv rəftarı və ya layiq olanın deyil, “yaxın olanın” təqdir edilməsi işçidə “nə qədər çalışsam da bərabər qiymətləndirilməyəcəm” inancını formalaşdırır. Bu inanc isə insanın işə qarşı psixoloji müqaviləsini ləğv edir.

İş təkcə zehni və ya fiziki güc tələb etmir; bir çox peşələrdə işçilər gün boyunca öz həqiqi emosiyalarını gizlətməyə, davamlı olaraq gülümsəməyə, gərgin mühitdə sakitliyi qorumağa məcbur olurlar. Psixologiyada “emosional əmək” (Emotional Labor) adlanan bu vəziyyət zaman keçdikcə daxili emosional aşınmaya və tükənməyə (Burnout) gətirib çıxarır. Özünü mütəmadi olaraq rol oynamağa məcbur edən insan zamanla işinə, həmkarlarına və hətta özünə qarşı öz yabancılaşma hiss edir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu gizli səbəbləri aradan qaldırmaq üçün rəhbərlik mühitdə açıq kommunikasiyanı təmin etməli, işçilərin töhfəsini zamanında təqdir etməli və onlara öz işlərində muxtariyyət (sərbəstlik) verməlidir. Çünki uzunmüddətli uğur sadəcə verilən tapşırıqlarla deyil, insanın gördüyü işə verdiyi mənəvi dəyərlə mümkün olur.