Saxta videoları necə ayırmalı?
Faktum.az xəbər verir ki, son illərdə süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı ilə birlikdə “deepfake” adlanan saxta video məzmunların sayı artıb. Bu texnologiya real insanın üzünü, səsini və mimikalarını tamamilə süni şəkildə dəyişdirərək inandırıcı videolar yaratmağa imkan verir.
Deepfake videolar ilk baxışda real görüntülərdən fərqlənməsə də, diqqətlə baxıldıqda müəyyən uyğunsuzluqlar onların saxta olduğunu göstərə bilər. Ən çox rast gəlinən əlamətlərdən biri üz mimikaları ilə səsin tam uyğun gəlməməsidir. Danışıq zamanı dodaq hərəkətlərinin gecikməsi və ya qeyri-təbii görünməsi bu tip videolar üçün xarakterik sayılır.
Digər vacib əlamət göz və üz ifadələrindəki qeyri-təbiilikdir. Deepfake videolarda göz qırpma ritmi bəzən qeyri-real olur və ya üzün işıqla qarşılıqlı təsiri təbii görünmür. Xüsusilə üzün kənar hissələrində bulanıqlıq və ya “süni sərhədlər” diqqət çəkə bilər.
Mütəxəssislər səs keyfiyyətinə də diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Bəzi deepfake videolarda səs intonasiyası mexaniki səslənir, emosional dəyişikliklər isə təbii insan nitqinə uyğun olmur. Sözlərin vurğulanması və pauzalar da qeyri-adi şəkildə düzülə bilər.
Bundan başqa, görüntünün ümumi keyfiyyəti də mühüm göstəricidir. Deepfake texnologiyası getdikcə təkmilləşsə də, bəzi hallarda fon dəyişiklikləri, işıqlandırma uyğunsuzluğu və ya üzün bədənlə tam inteqrasiya olmaması müşahidə olunur.
Deepfake videoların aşkarlanması üçün xüsusi proqram təminatları da hazırlanır. Bu sistemlər piksel səviyyəsində analiz apararaq görüntünün süni şəkildə yaradılıb-yaradılmadığını müəyyən etməyə çalışır. Lakin bu texnologiyalar hələ də tam mükəmməl deyil və saxta videoların sürətlə inkişaf edən keyfiyyətinə çatmaqda çətinlik çəkir.
Bu tip videoların ən böyük təhlükəsi onların dezinformasiya yaymaq potensialıdır. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə yayılan saxta videolar ictimai rəyə təsir edə, şəxslərin reputasiyasına zərər verə və yanlış məlumatların geniş yayılmasına səbəb ola bilər.
İstifadəçilərə tövsiyə edilir ki, şübhəli videoları paylaşmazdan əvvəl onların mənbəsini yoxlasınlar və mümkün olduqda rəsmi xəbər kanallarına müraciət etsinlər. Çünki süni intellektin inkişafı ilə birlikdə deepfake texnologiyası daha da inandırıcı hala gəlir və adi istifadəçi üçün fərqləndirilməsi çətinləşir.