Qədim insanların gündəlik həyatı əslində necə idi?

Məişətin, tualet mədəniyyətinin və qidalanmanın pərdəarxası

Faktum.az xəbər verir ki, filmlərdə və romanlarda qədim dövr insanları ya təmizliyə ümumiyyətlə riayət etməyən qaba varlıqlar, ya də tam əksinə, mütəşəkkil şəhərlərdə təmiz geyimlərlə dolaşan mədəni cəmiyyət kimi təsvir edilsə də, arxeoloji və antropoloji kəşflər reallığın tam fərqli olduğunu göstərir. Qədim cəmiyyətlərdə gigiyena, tualet vərdişləri, yuxu rejimi və qidalanma bu gün vərdiş etdiyimiz standartlardan köklü şəkildə fərqlənirdi.

Tualet mədəniyyəti antik dövrdə fərdi deyil, kollektiv sosial bir fəaliyyət idi. Məsələn, Qədim Romada “forika” adlanan ictimai tualetlərdə yan-yana düzülmüş daş oturacaqlarda insanlar heç bir arakəsmə olmadan oturur, eyni zamanda söhbət edir və biznes müzakirələri aparırdılar. Tualet kağızı əvəzinə sirkəli və ya duzlu suya batırılmış, taxta çubuğa bərkidilmiş “tersorijum” adlı ümumi dəniz süngərindən istifadə olunurdu. Bədən təmizliyində isə sabun yerinə bitki yağları (xüsusən zeytun yağı) bədənə sürtülür, daha sonra “strigil” adlanan əyri metal alətlə çirk və tər dəri səthindən qazınaraq təmizlənirdi.

Yuxu rejimi sənaye inqilabına qədər tamamilə iki hissəli (“bi-fazik”) xarakter daşıyırdı. İnsanlar gün batdıqdan sonra birinci yuxuya gedir, gecə yarısı 1-2 saat oyaq qalıb dua edir, oxuyur və ya söhbət edir, sonra ikinci yuxuya dalırdılar. Qidalanmada isə üç dəfə ardıcıl yemək vərdişi yox idi; ovçu-toplayıcılar və ilk əkinçilər yalnız tapdıqları zaman yeyir, rasionun böyük hissəsini bitki kökləri, dənli bitkilər və mövsümi meyvələr təşkil edirdi. Ət isə yalnız uğurlu ovlardan sonra nadir hallarda süfrəyə gəlirdi. Arxeoloji tapıntılar sübut edir ki, qədim insanlar müasir imkanlardan məhrum olsalar da, yaşadıqları coğrafiyanın resurslarına uyğun mürəkkəb və maraqlı bir yaşam sistemi qurmağı bacarmışdılar.