Niyə bir insanın qoxusunu illərlə unutmuruq?

Qoxu, yaddaş və emosiyalar arasındakı anatomik sirr

Faktum.az xəbər verir ki, qəfildən hiss edilən bir ətir və ya qoxunun insanı anidən illər əvvələ, uşaqlığına və ya sevdiyi bir insanın yanına aparması təsadüfi deyil. Elmdə bu fenomen “Proust effekti” (Proust phenomenon) adlanır.

Neyrobioloqlar bildirirlər ki, görmə, eşitmə və toxunma hisslərindən gələn siqnallar beyində əvvəlcə məntiqi analiz mərkəzi olan talamusa (thalamus) ötürüldüyü halda, burnumuzdakı reseptorlardan gələn qoxu impulsları bu filtri tamamilə adlayaraq birbaşa beynin emosiya mərkəzi olan amiqdala (amygdala) və uzunmüddətli yaddaşa cavabdeh olan gippokampa (hippocampus) çatır.

Məhz bu birbaşa anatomik bağlantı səbəbindən qoxu ilə assosiasiya olunan xatirələr digər hisslərə nəzərən daha canlı, emosional və zamana qarşı dözümlü olur. Həmçinin immun sisteminin genetik kodunu əks etdirən və hər bir fərd üçün unikal olan “feromonlar” qarşı tərəf tərəfindən şüuraltı olaraq qəbul edilir, bu da sevdiyimiz insanların təbii qoxusunun beynimizin yaddaş mərkəzində dərin və unudulmaz izlər buraxmasını təmin edir.