Niyə bəzi insanlar risk etməyi sevir?

Adrenalin, xarakter və risk davranışının psixologiyası

Faktum.az xəbər verir ki, экстремал idman növləri, gözlənilməz maliyyə qərarları və ya təhlükəli addımlar bir çoxları üçün qorxu yaratdığı halda, bəzi insanlar üçün güclü cazibə və həyəcan mənbəyidir.

Neyrobioloji və psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, bu fərqlilik sırf cəsarətdən deyil, beyindəki kimyəvi proseslərdən və geni dəyişikliklərdən qaynaqlanır. İnsan beynində “həzz və mükafat” sistemini idarə edən dopamin hormonu risk sevənlərdə fərqli şəkildə işləyir; bu şəxslərdə dopamin reseptorlarının (xüsusən D4 reseptoru) daha az olması onların eyni həzz hissini yaşamaq üçün daha böyük təhlükə və adrenalin tələb edən vəziyyətlərə ehtiyac duymasına səbəb olur. Psixologiyada “hiss axtarışı” (Sensation Seeking) adlandırılan bu xarakter xüsusiyyəti fərdin daim yeni, mürəkkəb və intensiv təcrübələr arxasınca qaçması ilə özünü büruzə verir.

Təkamül baxımından da risk almaq bəşəriyyətin həyatda kalmasına və inkişafına xidmət edib; yeni ərazilər kəşf edən, naməlum təhlükələrə qarşı gedən əcdadlarımız sayəsində insan növü uyğunlaşma qabiliyyətini artırıb. Eyni zamanda, beynin prefrontal qabığının impulsiv qərarları idarəetmə dərəcəsi və insanın yetişdiyi mühit riskə meyilliliyin formalaşmasında əsas rol oynayır.