Maori xalqının Ta Moko döymə sənəti

Faktum.az xəbər verir ki, Yeni Zelandiyanın polineziyalı yerli əhalisi olan Maori xalqının mədəniyyətində Ta Moko adlanan bədən və üz bəzək sənəti sadə bir estetik vərdiş və ya adi döymə (tatuirovka) deyil. Bu sənət fərdin mənsub olduğu tayfanı, nəsil şəcərəsini, cəmiyyətdəki sosial statusunu və şəxsi nailiyyətlərini dəri üzərində kodlaşdıran canlı bir bioqrafiya və mənəvi pasport rolunu oynayır. Maorilərin dünyagörüşünə görə, baş bədənin ən müqəddəs hissəsi sayıldığı üçün Ta Moko naxışları xüsusilə üz nahiyəsinə vurulur və sahibinin ruhu ilə birbaşa əlaqəli qəbul edilir.

Ənənəvi Ta Moko tətbiq olunma texnikası ilə də müasir döymələrdən köklü şəkildə fərqlənir. İynələrdən istifadə etmək əvəzinə, “uhi” adı verilən iti sümük və ya balıq qulağı uclarından hazırlanmış iskənəyəbənzər alətlərlə dəri üzərində dərin kəsiklər açılır və təbii piqmentlər bu kanallara doldurulurdu. Nəticədə dəridə hamar deyil, relyefli və qabarıq naxışlar formalaşırdı. Üzün sağ və sol tərəflərindəki spesifik simvollar fərdin ata və ana xətti ilə gələn mənşəyini göstərir, alın və çənə hissəsindəki spiralvari motivlər isə onun liderlik keyfiyyətlərini, igidliyini və ya xüsusi bacarıqlarını əks etdirirdi.

Müasir dövrdə Ta Moko Maori xalqının milli kimlik mübarizəsinin və qədim irsinin dirçəliş simvoluna çevrilmişdir. Müstəmləkəçilik dövründə unudulmağa məruz qalan bu adət, son illərdə gənc və ziyalı Maorilər tərəfindən yenidən qürurla yaşadılır. Bu gün üz və bədənlərində Ta Moko daşıyan şəxslər öz əcdadlarının ruhuna sadəqətini göstərir və bəşəriyyətin ən unikal vizual mədəniyyətlərindən birini gələcək nəsillərə ötürürlər.