Fermi paradoksu və Böyük Sükut: Kosmos niyə bu qədər səssizdir?

Faktum.az  xəbər verir ki, kainatın ağlasığmaz böyüklüyü və milyardlarla il yaşı qarşısında insanlıq hələ də özünə bu sualı verir: “Hamı haradadır?“.

Fizik Enriko Ferminin adını daşıyan “Fermi paradoksu”, kainatda milyonlarla, bəlkə də milyardlarla yaşayış üçün yararlı planetin mövcud olduğu halda, niyə hələ də kənar sivilizasiyaların izinə rast gəlmədiyimiz və kosmosun niyə bu qədər “Büyük Sükut” içində olduğu sualını ortaya qoyur. Riyazi hesablamalar və Drake tənliyi kainatın inkişaf etmiş sivilizasiyalarla dolu olması lazım olduğunu göstərsə də, müşahidələr tamamilə əksini deyir.

Bu paradoks, müasir elm və fəlsəfənin ən böyük tapmacalarından biridir. Sükutun səbəbini izah etməyə çalışan onlarla nəzəriyyə mövcuddur. Bəzi alimlər “Böyük Filtr” fərziyyəsini irəli sürürlər ki, bu nəzəriyyəyə görə, həyatın inkişafının müəyyən bir mərhələsində bütün sivilizasiyalar ya təbii fəlakətlər, ya da öz-özünü məhv etmə (məsələn, nüvə müharibəsi və ya texnoloji fəlakət) nəticəsində yox olurlar. Ola bilsin ki, insanlıq bu filtri hələ keçməyib və ya biz kainatda bu filtri keçməyi bacaran yeganə sivilizasiyayıq. Digər nəzəriyyələr isə sivilizasiyaların bizdən çox uzaqda olduğunu, onların rabitə üsullarının bizim texnologiyamız üçün anlaşılmaz olduğunu və ya onların bilərəkdən özlərini gizlətdiklərini (Zoopark fərziyyəsi) iddia edirlər.

Fermi paradoksu kainatdakı yerimizi və gələcəyimizi anlamaq üçün bir güzgüdür. Kosmosun bu qədər səssiz olması bəlkə də insanlığın nə qədər nadir və dəyərli olduğunun sübutudur, ya da kainatda gözlənilən təhlükənin xəbərçisidir. Hələlik isə Büyük Sükut, elm dünyasının ən böyük cavabsız sualı olaraq qalır.