Bəşəriyyətin taleyini dəyişən 5 böyük ixtira

Faktum.az xəbər verir ki, elm və texnologiya tarixi adətən illərlə sürən planlı tədqiqatların nəticəsi kimi təqdim olunur. Lakin bəşər tarixinin gedişatını dəyişən, milyonlarla insanın həyatını xilas edən və ya gündəlik yaşayışımızı tamamilə yeniləyən bəzi böyük kəşflər tamamilə təsadüf, diqqətsizlik və ya uğursuzluqla nəticələnən təcrübələr sayəsində ortaya çıxıb. İnsaniyyətin taleyinə istiqamət verən 5 böyük ixtira və onların təəccüblü yaranma hekayələri diqqət mərkəzindədir.

1. Penisillin: Unudulmuş laboratoriya qabından doğan tibb inqilabı

1928-ci ildə şotlandiyalı alim Aleksandr Fleminq məzuniyyətə çıxarkən laboratoriyasında stoldakı stafilokok bakteriyaları ilə dolu Petri qablarını yumağı unudur. Geri qayıdanda qablardan birində kif göbələyinin (Penicillium) əmələ gəldiyini və bu göbələyin ətrafındakı bütün bakteriyaları məhv etdiyini görür. Bu təsadüfi diqqətsizlik ilk antibiotik olan penisillinin kəşfinə və sonradan milyonlarla insanın pnevmoniya, infeksiya kimi ölümcül xəstəliklərdən xilas olmasına yol açdı.

2. Rentgen şüaları: Yanlışlıqla çəkilən ilk daxili fotoşəkil

1895-ci ildə alman fiziki Vilhelm Rentgen katod şüaları ilə təcrübə apararkən katod borusunu qara kartonla örtsə də, yaxınlıqdakı flüoresan ekranın işıq saçdığını müşahidə edir. Bu şüaların bərk cisimlərdən keçmək qabiliyyətini kəşf edən Rentgen ilk sınağı həyat yoldaşının əlində aparır və əlin sümüklərinin görünüşünü kağıza köçürür. Tamamilə təsadüfən kəşf edilən bu “X-şüaları” müasir tibbi diaqnostikanın əsasını qoydu.

3. Mikrodalğalı soba: Əriyən şokoladdan mətbəx inqilabına

İkinci Dünya Müharibəsi dövründə, 1945-ci ildə hərbi radar texnologiyaları üzərində çalışan mühəndis Перси Спенсер (Percy Spencer) magnetron cihazının yanında dayanarkən cibindəki şokoladın anidən əridiyini hiss edir. Vəziyyətdən şübhələnən Спенсер cihazın qarşısına qarğıdalı dənləri qoyur və onların popkorna çevrildiyini görür. Məhz bu cibdəki əriyən şokolad bugün hər bir evdə istifadə olunan mikrodalğalı sobanın ixtirası ilə nəticələndi.

4. Elektrokardiostimulyator (Kardiostimulyator): Səhv detalın xilas etdiyi ürəklər

1956-cı ildə alim Vilson Qritbatç (Wilson Greatbatch) heyvanların ürək döyüntülərini qeydə alacaq bir aparat hazırlayarkən qutudan yanlış rezistoru götürərək dövrəyə birləşdirir. Aparat işə düşəndə səsi qeydə almaq əvəzinə, insan ürəyinin ritminə bənzər elektrik impulsları vurmağa başlayır. Bu səhv addım sayəsində müasir dövrdə milyonlarla ürək xəstəsinin yaşamasına imkan verən daxili kardiostimulyatorlar (ritm aparatları) icad olundu.

5. Təhlükəsiz şüşə (Laminasiyalı şüşə): Yere düşüb sınmayan kolba

1903-cü ildə fransız kimyaçısı Eduard Benediktus laboratoriyada işləyərkən şüşə kolbanı təsadüfən yerə salır. Kolba çatlasa da, minlərlə itik qəlpəyə bölünərək dağılmır və bütöv qalır. Benediktus kolbanın içində öncədən qalmış nitrosellüloza plastik məhlulunun quruyaraq şüşə üzərində görünməz qoruyucu təbəqə yaratdığını anlayır. Məhz bu təsadüfi qəza bu gün avtomobillərdə və binalarda istifadə olunan, qəza zamanı insanları kəsiklərdən qoruyan təhlükəsiz şüşələrin yaranmasına səbəb oldu.