ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti imitasiya xarakteri daşıyırdı
ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti imitasiya xarakteri daşıyırdı
ATƏT-in Minsk Qrupu 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə yardım göstərmək məqsədilə yaradılmışdı. Qrupun əsas vəzifəsi tərəflər arasında danışıqların aparılmasına şərait yaratmaq, münaqişənin siyasi həllinə nail olmaq və regionda sabitliyin bərqərar edilməsinə töhfə vermək idi. Lakin bu məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün zəruri olan konkret və təsirli addımlar uzun illər ərzində atılmadı. Danışıqlar prosesi davam etsə də, işğal faktı aradan qaldırılmadı, yüz minlərlə azərbaycanlının doğma yurdlarına qayıtmaq hüququ təmin olunmadı və münaqişənin kökündə dayanan problemlər öz həllini tapmadı. Azərbaycan tərəfi hər zaman münaqişənin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında həll edilməsinin vacibliyini vurğulayırdı. Dövlətimizin mövqeyi ondan ibarət idi ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi müzakirə predmeti ola bilməz. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi qətnamələrdə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən qüvvələrin çıxarılmasına dair tələblər öz əksini tapmışdı. Bununla belə, həmin sənədlərin tələblərinin yerinə yetirilməsi üçün beynəlxalq ictimaiyyətin gözlənilən səviyyədə təsirli mexanizmlər tətbiq etməməsi münaqişənin uzun müddət davam etməsinə şərait yaratdı.
Minsk Qrupunun fəaliyyətinə münasibətdə əsas narazılıqlardan biri də danışıqlar prosesinin konkret nəticələrə deyil, daha çox görüşlərin keçirilməsinə və bəyanatların səsləndirilməsinə yönəlməsi idi. Müxtəlif illərdə çoxsaylı görüşlər təşkil olunsa da, işğal altında olan ərazilərin azad edilməsi, məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıtması və münaqişənin hüquqi əsaslarla həlli istiqamətində ciddi irəliləyiş əldə edilmədi. Bu vəziyyət cəmiyyətdə vasitəçilik fəaliyyətinin real nəticələrindən çox, onun formal xarakter daşıdığı barədə fikirləri gücləndirirdi. Münaqişənin uzanması Azərbaycanın sosial, iqtisadi və humanitar həyatına ağır təsir göstərirdi. İşğal nəticəsində yaşayış məntəqələri dağıdılmış, tarixi və mədəni irsə ciddi ziyan dəymiş, çoxsaylı ailələr öz doğma torpaqlarından didərgin düşmüşdü. İnsanların illərlə öz evlərinə qayıda bilməməsi münaqişənin yalnız siyasi məsələ olmadığını, eyni zamanda ciddi humanitar problemlər yaratdığını göstərirdi. Belə bir şəraitdə beynəlxalq vasitəçilik mexanizminin daha təsirli fəaliyyət göstərməsi və problemin həlli üçün konkret nəticələr əldə etməsi gözlənilirdi.
Azərbaycan isə bütün bu illər ərzində öz mövqeyini beynəlxalq hüquqa, tarixi həqiqətlərə və ölkənin ərazi bütövlüyü prinsipinə əsaslandırırdı. Dövlətimiz münaqişənin sülh yolu ilə həllinə üstünlük versə də, danışıqlar prosesinin nəticəsiz qalması və işğalın davam etməsi yeni reallıqların yaranmasına səbəb oldu. Azərbaycan siyasi, iqtisadi və hərbi potensialını gücləndirərək öz milli maraqlarını qorumaq istiqamətində ardıcıl addımlar atdı. Bu prosesdə dövlətin güclənməsi, xalqın birliyi və ordunun döyüş qabiliyyətinin artırılması mühüm əhəmiyyət daşıyırdı.
2020-ci ildə Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ başlandı. Azərbaycan Ordusunun qazandığı Zəfər regionda yeni reallıqlar yaratdı və uzun illər davam edən münaqişənin əvvəlki mərhələsini başa çatdırdı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycan öz suverenliyini ölkənin bütün ərazisində bərpa etdi. Beləliklə, uzun illər ərzində beynəlxalq vasitəçilik çərçivəsində həllini tapmayan məsələlər Azərbaycanın suveren hüquqlarının həyata keçirilməsi ilə bağlı yeni mərhələyə keçdi.
Zülfiyyə Əhmədova- Zərdab şəhər 3 saylı tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru