Himayədar ailə qayğı sistemi və ona müraciət qaydaları: Kimlər və necə himayədar valideyn ola bilər?
Faktum.az xəbər verir ki, ölkəmizdə uşaq hüquqlarının qorunması və uşaqların müəssisələrdən (uşaq evləri və internatlardan) təcrid olunaraq ailə mühitində böyüməsini təmin etmək məqsədilə “Himayədar ailə” (Foster care) institutu uğurla tətbiq olunur. Bu sistem valideynlərini itirmiş, valideyn himayəsindən məhrum olmuş və ya müəyyən səbəblərdən valideynləri ilə yaşaması mümkün olmayan uşaqların müvəqqəti olaraq müqavilə əsasında fərdi ailələrin yanında yerləşdirilməsini nəzərdə tutur. Övladlığa götürmədən fərqli olaraq, himayədar ailə modeli uşağın dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş aylıq müavinətlərlə təmin olunmasını və dövlət nəzarəti altında saxlanılmasını əhatə edir.
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, fəaliyyət qabiliyyətli, sabit gəliri və müvafiq mənzil-məişət şəraitləri olan, psixoloji və sağlamlıq baxımından yararlı hesab edilən Azərbaycan Respublikası vətəndaşları himayədar valideyn olmaq üçün müraciət edə bilərlər. Himayədar ailə olmaq istəyən şəxslər subay və ya evli ola bilərlər. Lakin müəyyən ağır cinayətlərə görə məhkumluğu olanlar, ağır və xroniki xəstəlikləri (məsələn, aktiv tuberkuloz, onkoloji xəstəliklər, psixi pozuntular) olan şəxslər, eyni zamanda əvvəllər övladlığa götürmə və ya qəyyumluq hüququndan məhrum edilmiş şəxslər himayədar valideyn ola bilməzlər.
Himayədar ailə olmaq üçün müraciət və qiymətləndirmə proseduru aşağıdakı mərhələlərlə həyata keçirilir:
Müraciət və sənədləşmə: Şəxslər Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin e-sosial.az portalı vasitəsilə elektron qaydada və ya “DOST” mərkəzlərinə yaxınlaşaraq müraciət edirlər.
Mənzil şəraitinin və qiymətləndirmənin aparılması: Mütəxəssislər (sosial işçilər və psixoloqlar) namizədin mənzil-məişət şəraitini qiymətləndirir, onun psixoloji hazırlığını və ailə daxili mühitini təhlil edirlər.
Təlim mərhələsi: Qiymətləndirmədən uğurla keçən namizədlər uşaq psixologiyası, pedaqogika və uşaq baxımı üzrə xüsusi təlim kurslarına cəlb olunurlar.
Müqavilənin bağlanması və müavinətlər: Təlimi bitirən şəxslərlə yerli icra hakimiyyətinin qəyyumluq və himayədarlıq orqanı və ya müvafiq dövlət qurumu arasında müqavilə bağlanır. Himayədar ailəyə götürülən uşağın yaşına, sağlamlıq vəziyyətinə (əlillik dərəcəsinə) uyğun olaraq dövlət tərəfindən hər ay müəyyən olunmuş məbləğdə müavinət və emosional-maddi dəstək ödənilir.
Himayədar ailə sistemi uşaqların sosial adaptasiyası, cəmiyyətə inteqrasiyası və ailə istiliyini hiss edərək böyüməsi üçün müasir və humanist sosial müdafiə mexanizmidir.