Vergi Məcəlləsinin 14, 14-1 və 14-2-ci Maddələrinin İzahı
Bazar Qiyməti, Transfer Qiymətləri və Nəzarət Olunan Xarici Müəssisələr
Vergi Məcəlləsinin 14, 14-1 və 14-2-ci maddələri vergi tutulması məqsədilə bazar qiyməti, transfer (köçürmə) qiymətləri və nəzarət olunan xarici müəssisələrin (NXM) vergiyə cəlb olunması qaydalarını tənzimləyir.
Vergi hesablanarkən əsasən tərəflərin müqavilədə təsbit etdiyi faktiki satış qiyməti götürülür, lakin barter, ixrac əməliyyatları, qarşılıqlı asılı şəxslər arasında müqavilələr, sənədsiz mal alışı, əmlakın qalıq dəyərindən baha sığortalanması, icarə haqqının müəyyənləşdirilməsi və ya qiymətlərin bazar səviyyəsindən sapması (topdansatışda 10%-dən, tikinti və istehsalatda 20%-dən, digər sahələrdə 30%-dən çox aşağı və ya yuxarı olduqda) baş verdikdə vergi orqanı vergini bazar qiyməti ilə hesablayır. Bazar qiyməti 30 gün ərzində formalaşan eynicinsli/analoji malların qiymətlərinə, təkrar satış qiyməti üsuluna, dəyərin toplanması (maya dəyəri + mənfəət) üsuluna və ya ekspertizanın rəyinə əsasən müəyyən edilir.
Transfer qiymətləri isə beynəlxalq əməliyyatlarda və ya qarşılıqlı asılı şəxslər arasında mənfəətin vergidən yayınmasının qarşısını almaq üçün tətbiq olunur. Bu qiymətlər rezidentlə onunla asılı olan qeyri-rezident şəxslər (və ya onların xaricdəki filial/nümayəndəlikləri) arasında, qeyri-rezidentin Azərbaycandakı daimi nümayəndəliyi ilə xaricdəki baş idarəsi/asılı şəxsləri arasında, beynəlxalq əmtəə birjası əməliyyatlarında, eləcə də illik gəliri 30 milyon manatdan çox və tək bir qeyri-rezidentlə əməliyyatının payı 30%-dən çox olan rezidentlərin müqavilələrində təkrar satış, dəyərin toplanması, rentabellilik və ya mənfəətin bölgüsü üsulları ilə müəyyənləşdirilir.
Nəzarət olunan xarici müəssisə (NXM) mexanizmi clarifies ki, Azərbaycan rezidentlərinin xaricdəki офşор və ya aşağı vergili ölkələrdə saxladıqları müəssisələrin mənfəəti Azərbaycanda vergiyə cəlb edilir. Azərbaycan rezidenti xarici müəssisədə 50%-dən çox paya və ya səs hüququna sahibdirsə, həmin ölkədə ödənilən faktiki vergi Azərbaycandakı vergi dərəcəsinin 75%-indən azdırsa və xarici müəssisənin illik gəlirinin 30%-dən çoxu pasiv gəlirlərdən (faiz, royalti, divident, səhm satışı, lizinq və maliyyə əməliyyatları) ibarətdirsə, xarici müəssisənin mənfəəti Azərbaycan rezidentinin vergitutulan gəlirinə daxil edilərək ikiqat vergitutmaya yol verilməmək şərtilə vergiyə cəlb olunur.