Ədəbiyyatda “Postmodernizm”: Mətnlərarası əlaqə, ironiya və xronoloji parçalanma sənəti

Faktum.az xəbər verir ki, Postmodernizm – XX əsrin ikinci yarısında müasir ədəbiyyatda və fəlsəfədə formalaşan, ənənəvi ədəbi normalara, xətti süjet xəttinə və mütləq həqiqət anlayışına qarşı çıxan ən nüfuzlu bədii cərəyanlardan biridir.

Modernizmin gətirdiyi bədbinlik və axtarışları daha da irəli aparan postmodern ədəbiyyat, dünyanı və mətni vahid bir bütöv kimi deyil, parçalanmış, mürəkkəb və çoxqatlı bir oyun kimi qəbul edir. Bu cərəyanın ən təməl xüsusiyyətlərinə pastiş (başqa əsərlərin üslubunu təqlid etmə), parodiya, dərin ironiya, müəllifin mətnə birbaşa müdaxiləsi və zamanın xronoloji ardıcıllığının pozulması daxildir. Postmodernizmin ən mühüm sütunlarından biri olan “mətnlərarasılıq” (intertextuality) prinsipinə görə, hər bir yeni əsər əslində əvvəl yazılmış minlərlə mətnin, mifoloji süjetin və mədəni kodun rezonansıdır.

Umberto Eko, Xorxe Luis Borxes, İtalo Kalvino və Orhan Pamuk kimi görkəmli müəlliflərin yaradıcılığında parlaq təcəssümünü tapmış bu cərəyan oxucunu sadəcə pasiv dinləyici deyil, mətnin mənasını dəfələrlə yenidən quran aktiv bir iştirakçıya və oyundaş a çevirir.