Səssizcə Yox Olan İrs: Silinmək Təhlükəsində Olan Dillər Və Mədəni İtki

Dünyada hazırda 7 minə yaxın canlı dilin mövcud olduğu təxmin edilsə də, dilçilər və UNESCO müəssisələri həyəcan təbili çalır: bu dillərin yarısından çoxu əsrin sonuna qədər tamamilə yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Faktum.az xəbər verir ki, statistik göstəricilərə görə, orta hesabla hər iki həftədən bir dünyada unikal bir dilin sonuncu daşıyıcısı (yerli dilində danışan son şəxs) vəfat edir və o dil bəşəriyyətin yaddaşından əbədi olaraq silinir.

Dillərin yox olmasının əsas səbəbləri arasında qlobal miqyaslı miqrasiya, şəhərləşmə, dominant və rəsmi dillərin sosial-iqtisadi üstünlüyü, eləcə də gənc nəsillərin öz ana dillərini öyrənməkdən uzaqlaşması dayanır. Bir dilin sıradan çıxması yalnız sözlərin unudulması demək deyil; hər bir dil özü ilə birlikdə minilliklərlə formalaşmış unikal dünyagörüşünü, folkoru, yerli botanika və tibb biliklərini, fəlsəfəni və mədəni kütləvi yaddaşı da apardıqca yox edir. Məsələn, Şimali Amerika, Avstraliya və Sibirin yerli xalqlarının dilləri ən sürətlə itən sırasındadır. Mütəxəssislər rəqəmsal arxivləşdirmə, audio-video qeydlər və məktəblərdə azlıq teşkil edən dillərin tədrisi vasitəsilə bu unikal səs xəzinələrini gələcək nəsillərə saxlanması üçün müxtəlif beynəlxalq layihələr həyata keçirirlər.