İnzibati xətalar və cərimələr

Gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən hüquqi pozuntular və vətəndaşların hüquqları

Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatda, ictimai yerlərdə və ya yol hərəkəti zamanı bilərək və ya bilməyərəq yol verilən qayda pozuntuları İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Cəmiyyətdə hüquqi maarifləndirmənin aşağı olması bəzən vətəndaşların öz hüquqlarını qoruya bilməməsinə və ya cərimələrlə bağlı əsassız çətinliklərlə üzləşməsinə səbəb olur. Hüquqşünaslar bildirirlər ki, həm inzibati məsuliyyət yaradan əsas məqamları, həm də protokolların tərtibi zamanı qanunla verilən hüquqları bilmək hər bir vətəndaş üçün vacibdir.

Gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən inzibati xətalardan biri yol hərəkəti qaydalarının pozulması – sürət həddinin aşılması, işıqforun qadağanedici siqnalında keçilməsi, təhlükəsizlik kəmərindən istifadə edilməməsi və nəqliyyat vasitəsinin dayanma-durma qaydalarının pozulmasıdır. Bununla yanaşı, ictimai yerlərdə tullantıların nəzərdə tutulmayan yerlərə atılması, müəyyən olunmamış ərazilərdə tütün məhsullarının çəkilməsi, gecə saatlarında (saat 23:00-dan 07:00-dək) əhalinin sakitliyinin pozulması, eləcə də şəxsiyyəti təsdiq edən sənədlərin (şəxsiyyət vəsiqəsi) vaxtında dəyişdirilməməsi kimi hallar da cərimə məsuliyyəti yaradır.

İnzibati xəta protokolu tərtib olunarkən vətəndaşların müəyyən edilmiş toxunulmaz hüquqları mövcuddur. Vətəndaş barəsində yazılan protokolla tam tanış olmaq, iş üzrə izahat vermək, sübutlar təqdim etmək və vəkilin (hüquqi yardımın) xidmətindən istifadə etmək hüququna malikdir. Əgər vətəndaş yazılan cərimə və ya protokolla razı deyilsə, protokolu imzalamadan öncə öz etirazını və xüsusi rəyini həmin sənəddə qeyd edə bilər; protokolu imzalamaqdan imtina etmək isə təqsirin boyuna alınması demək değildir. Həmçinin, inzibati tənbeh vermə haqqında qərardan (elektron və ya fiziki cərimə bildirişindən) narazı qalan şəxs qərarı rəsmi aldığı gündən etibarən 10 gün ərzində yuxarı səlahiyyətli orqana və ya məhkəməyə şikayət etmək hüququndan istifadə edə bilər. Qanunvericiliyə görə, cərimə qərarı rəsmən çatdırılmadıqda və ya elektron kabinetə yerləşdirilmədikdə onun məcburi icraya yönəldilməsi hüquqi baxımdan yolverilməzdir.