Hansı əmlak ər-arvadın birgə əmlakı hesab edilir? – Hüquqşünas açıqladı
Nikah pozulduqdan sonra ən çox mübahisə yaradan məsələlərdən biri ər-arvad arasında əmlak bölgüsüdür. Bəzən tərəflərdən biri düşünür ki, əmlak onun adına rəsmiləşdirilibsə, həmin əmlak yalnız ona məxsusdur. Lakin bu, həmişə belə deyil.
Nikah dövründə əldə edilən əmlak
Nikah müqaviləsində başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, nikah dövründə əldə edilən əmlak, bir qayda olaraq, ər-arvadın ümumi birgə əmlakı hesab edilir.
Buraya aşağıdakılar daxil ola bilər:
– mənzil və fərdi yaşayış evi;
– torpaq sahəsi;
– avtomobil;
– bank hesabındakı vəsait;
– əməkhaqqı və digər gəlirlər;
– biznesdə iştirak payı;
– qiymətli kağızlar;
– mal-qara və təsərrüfat əmlakı;
– ailənin ümumi vəsaiti hesabına alınmış digər əmlaklar.
Əmlak yalnız ər və ya arvadın adına rəsmiləşdirilsə belə, bu hal digər tərəfin həmin əmlakda pay hüququnu avtomatik aradan qaldırmır.
Əmlakın alınmasında kimin işləməsi əsas deyil
Ər-arvaddan yalnız birinin işləməsi və gəlir əldə etməsi də digər tərəfin hüququnu aradan qaldırmır.
Məsələn, arvad uşaqlara qulluq edib, ev təsərrüfatını aparıb və işləməyib. Bu halda o, ailənin ümumi əmlakına heç bir hüququ yoxdur demək düzgün deyil.
Ailə təsərrüfatının aparılması və uşaqların böyüdülməsi də ailənin ümumi həyatına və əmlakın əldə olunmasına töhfə hesab edilə bilər.
Hansı əmlak birgə əmlak sayılmaya bilər?
Aşağıdakı əmlaklar, bir qayda olaraq, şəxsi əmlak hesab edilir:
– nikahdan əvvəl əldə edilmiş əmlak;
– miras yolu ilə əldə edilmiş əmlak;
– hədiyyə kimi verilmiş əmlak;
– şəxsi istifadə üçün nəzərdə tutulan əşyalar;
– digər şəxsi vəsait hesabına əldə edildiyi sübut olunan əmlak.
Lakin nikah dövründə həmin şəxsi əmlakın dəyəri ailənin ümumi vəsaiti hesabına əhəmiyyətli dərəcədə artırılıbsa, məsələ fərqli qiymətləndirilə bilər.
Məsələn, nikahdan əvvəl alınmış ev nikah dövründə ümumi vəsait hesabına əsaslı şəkildə təmir edilib və dəyəri ciddi artıbsa, digər tərəf həmin artımla bağlı pay tələb edə bilər.
Əmlakın kimin adına olması həlledici deyil
Əsas məsələ əmlakın kimin adına olması deyil, onun:
– nə vaxt əldə edilməsi;
– hansı vəsait hesabına alınması;
– nikah dövründə əldə edilib-edilməməsi;
– ailənin ümumi büdcəsindən istifadə olunub-olunmamasıdır.
Əmlakın bir tərəfin adına rəsmiləşdirilməsi bəzən yalnız qeydiyyat məsələsidir. Bu, digər tərəfin faktiki pay hüququnu avtomatik olaraq aradan qaldırmır.
Əmlak bölgüsündə sübutlar mühüm əhəmiyyət daşıyır
Əmlak bölgüsü tələb edən tərəf öz tələblərini sübut etməlidir.
Bu məqsədlə aşağıdakı sənədlər əhəmiyyətli ola bilər:
– alqı-satqı müqaviləsi;
– çıxarış və qeydiyyat sənədləri;
– bank ödənişləri;
– kredit müqavilələri;
– təmir xərclərini təsdiq edən sənədlər;
– foto və video materiallar;
– şahid ifadələri;
– əvvəlki məhkəmə işlərinin materialları;
– dövlət orqanlarından alınmış rəsmi cavablar.
Bəzi hallarda əmlakın gizlədilməsi və ya başqa şəxsin adına keçirilməsi ilə bağlı əlavə araşdırma aparılması da tələb olunur.
Paylar necə müəyyən edilir?
Ər-arvad arasında razılaşma yoxdursa, ümumi əmlakın bölünməsi məhkəmə qaydasında həyata keçirilə bilər.
Ümumi qayda olaraq, tərəflərin payları bərabər hesab edilir. Lakin uşaqların mənafeyi, tərəflərdən birinin ailə əmlakını gizlətməsi və ya digər mühüm hallar nəzərə alınmaqla fərqli yanaşma da mümkün ola bilər.
Əmlakın özü bölünməsi mümkün olmadıqda, tərəflərdən birinə verilməklə digər tərəfə pul kompensasiyası ödənilməsi də mümkündür.
Nikah dövründə əldə edilmiş əmlakın yalnız bir şəxsin adına olması onun avtomatik olaraq şəxsi əmlak sayılması demək deyil.
Əsas sual budur:
Bu əmlak nə vaxt və hansı vəsait hesabına əldə edilib?
Əmlak bölgüsü ilə bağlı düzgün nəticəyə gəlmək üçün bütün sənədlər, əmlakın əldə edilmə tarixi və tərəflərin faktiki ailə münasibətləri birlikdə araşdırılmalıdır.
Belə mübahisələrdə məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl tərəflər mediasiya yolu ilə də razılığa gələ bilərlər. Bu, həm vaxt itkisini, həm də əlavə məhkəmə xərclərini azaltmağa imkan verir.
Əmlakınızı və hüquqlarınızı sənədlərlə qoruyun.
Zaur Quliyev
Hüquqşünas | Mediator
📞 099 711 95 99