Dante Aligyerinin vəfatı: “İlahı Komediya”nın müəllifi və intibah ədəbiyyatının ideoloji təməli
Faktum.az xəbər verir ki, 1321-ci il sentyabrın 14-nə keçən gecə dünya ədəbiyyatının və Avropa intibah düşüncəsinin zirvə nöqtələrindən biri sayılan italyan şairi, mutəfəkkiri və siyasi xadimi Dante Aligyeri Ravennada vəfat etmişdir. Venesiya diplomatik missiyasından qayıdarkən bataqlıq ərazidə malyariya xəstəliyinə tutulan böyük şair həyatının son illərini sürgündə keçirdiyi bu şəhərdə əbədiyyətə qovuşmuşdur. Dantenin vəfatı Orta əsrlər Avropa ədəbiyyatı və fəlsəfəsi üçün böyük bir dövrün yekunu olmuşdur.
Dante Aligyerinin ədəbi və ideoloji irsinin tacı onun ömrünün son illərində tamamladığı “İlahı Komediya” (La Divina Commedia) epik poemasıdır. Üç hissədən – “Cəhənnəm” (Inferno), “Əraf” (Purgatorio) və “Cənnət”dən (Paradiso) ibarət olan bu əsər Orta əsrlər dünya görüşü ilə Yüksək İntibah hümanizmi arasında körpü rolu oynamışdır. Dante əsərini klassik latın dilində deyil, xalqın danışdığı toskana (florentiya) dialektində qələmə almaqla müasir İtalyan ədəbi dilinin təməlini qoymuşdur. Poema insanın mənəvi təmizlənmə yolunu, ədalət anlayışını və dövrün siyasi-dini reallıqlarını dərin allegorik simvollarla təhlil edir.
Dantenin yaradıcılığı yalnız ədəbiyyatla sərhədlənməyərək, Avropanın dünyəvi fəlsəfəsinin və siyasi nəzəriyyəsinin inkişafına kəskin təsir göstərmişdir. Onun kilsə ilə dünyəvi hakimiyyətin ayrılmasını müdafiə edən “Monarxiya” (De Monarchia) traktatı dövrünün hüquqi-siyasi fikrində dönüş yaratmışdı. Şairin Ravennadakı məqbərəsi bu gün də dünya mədəniyyət irsinin ən vacib ziyarətgahlarından biri sayılır və onun ideyaları bəşəriyyətin bədii-fəlsəfi təfəkkürünü işıqlandırmaqda davam edir.