Çili adasının “Çiloe” mifologiyası
Mistik gəmilər, dəniz ruhları və yerli cadugərlər haqqında qədim dənizçi inancları
Faktum.az xəbər verir ki, Çilinin cənub sahillərində yerləşən Çiloe arxipelaqı təkcə özünün unikal taxta kilsələri və rəngarəng palafito evləri ilə değil, həm də Cənubi Amerikanın ən zəngin və sirli mifologiyası ilə tanınır. Sakit okeanın soyuq suları, daimi dumanı və sıx meşələri ilə əhatə olunmuş bu adalar qrupunda yerli Mapuçe (Uilliçe) hindularının əcdad inancları ilə XVI əsrdə buraya gələn ispanyol dənizçilərinin nağılları qovuşaraq unikal bir “Çiloe mifologiyası” formalaşdırmışdır. Adanın sərt dəniz iqlimi və xarici dünyadan təcrid olunması bura sakinlərinin həyatını dəniz ruhları, mistik varlıqlar və gizli cadugər cəmiyyətləri haqqında əfsanələrlə sıx bağlamışdır.
Çiloe folklorunun en məşhur fəlsəfi və mistik obrazı “Kaleuçe” (Caleuche) adlı kabus gəmisidir. Əfsanəyə görə, gecələr dumanlı okean sularında peyda olan bu parlaq işıqlı gəmi şən musiqi səsləri ilə dənizçiləri valeh edir; orada batan dənizçilərin ruhları yaşayır və gəmini idarə edən cadugərlər suyun altında inanılmaz sürətlə hərəkət edə bilirlər. Eyni zamanda, adanın bərəkətini və balıq ovunun uğurunu təyin edən “Pincoya” adlı gözəl dəniz pərisi, meşələrdə yaşayan qəribə görünüşlü “Trauco” varlığı və dəniz fırtınalarını idarə edən nəhəng “Millalobo” ruhu da yerli xalqın gündəlik həyatının, qorxularının və təbiətə olan dərin hörmətinin rəmzi sayılır.
Bu mistik dünyanın ən real və tarixi tərəfi isə XVII-XIX əsrlərdə adada fəaliyyət göstərmiş “La Recta Provincia” adı verilən gizli cadugərlər (Brujos de Chiloé) təşkilatıdır. Müstəmləkə hakimiyyətinə paralel olaraq fəaliyyət göstərən bu gizli cəmiyyət yerli əhali arasında qanunları tənzimləyir, tibbi kömək göstərir və ya cəza tədbirləri həyata keçirirdi. 1880-ci illərdə Çili dövləti tərəfindən rəsmi məhkəmə prosesləri ilə ləğv edilsə də, bu cadugərlik sistemi adanın mədəni kodlarında silinməz iz qoymuşdur. Antropoloqlar vurğulayırlar ki, Çiloe mifologiyası sadəcə nağıl değil, qədim dənizçi xalqının dənizin qəza və təhlükələri qarşısında yaratdığı möhtəşəm mənəvi müdafiə mexanizmidir.