Azərbaycanın ən qəribə toy adətləri – Keçmişdə gəlin və bəy üçün nələr edilirdi?

Faktum.az xəbər verir ki, Azərbaycanın zəngin etnografik irsində toy mərasimləri sadəcə iki gəncin evlənməsi deyil, əsrlər boyu formalaşan mistik, sosial və simvolik rituallar toplusu olmuşdur. Bu gün unutulmağa üz tutmuş və ya formasını dəyişmiş bəzi keçmiş toy adətləri müasir insan üçün kifayət qədər təəccüblü və qəribə görünür.

Ən diqqətçəkən rituallardan biri gəlinin bəy evinə ayaq basdığı an icra edilən “qapı sınaqları” idi. Gəlin yeni evin astanasına gəldikdə ayağının altına toxunmamış boş nəlbəki və ya qab qoyulardı. Gəlin bir zərbə ilə bu qabı sındırmalı idi – bu, evə gələcək bədbəxtliyin və nəhs ruhların sındırılması simvolu sayılırdı. Həmçinin gəlinin qucağına ilk olaraq mütləq oğlan uşağı verilərdi ki, ilk övladı oğul olsun. Evə bərəkət gətirsin deyə gəlinin başı üzərindən şirniyyat, buğda və xırda pul səpələnərdi.

Bəy üçün nəzərdə tutulan adətlər isə daha çox cəsarət və dözümlülük sınaqlarına söykənirdi. Bəzi bölgələrdə “bəy oğurlama” və ya “bəy bəzəmə” mərasimlərində bəyin dostları onu ələ salar, üzünə un sürər və ya müxtəlif zarafatcıl cəzalar verərdilər. Bəy evi gəlini aparmağa gələndə bəyin yaxınları gəlinin qapısından “qapı basma” haqqı vermədən keçə bilməzdilər. Qədimdə bəyin gəlinin başı üzərindən alma atması adəti də var idi; alma gəlinin başına dəyərsə, bu, bəyin ona sahib çıxacağı və evdə söz sahibi olacağı mənasını daşıyırdı.

Şər qüvvələrdən qorunmaq üçün gəlinin belinə anası və ya qayınanası tərəfindən saflıq və bərəkət rəmzi olan qırmızı lent bağlanar, gəlinin əlinə isə şam və güzgü verilərdi. Güzgü işıqlı gələcəyi, şam isə ocağın heç vaxt sönməyəcəyini simvolizə edirdi. Bütün bu qədim adətlər minilliklər boyu xalqımızın ailə müqəddəsliyinə veriyi dərin dəyərin göstəricisi idi.