Qarabaşağın Unikal Sağlamlıq Sirri
Süfrələrin Qədim Və Təmiz Qidası: Qarabaşağın Faydaları, Mümkün Zərərləri Və Doğru İstifadə Qaydaları (Tam Bələdçi)
Faktum.az xəbər verir ki, müasir dünyada sağlam qidalanma vərdişlərinin ön plana çıxması ilə mətbəxlərimizin vazkeçilməz hissəsinə çevrilən qarabaşaq (qarabaşaq yarması), botaniki baxımdan “pseudocereal” (yalançı taxıl) kimi təsnif edilir. Bu, o deməkdir ki, o, taxıl bitkiləri fəsiləsinə aid deyil, lakin taxıllar kimi istifadə olunur. Mərkəzi və Şərqi Asiyada minilliklər boyu becərilən bu bitki, xüsusilə Şərqi Avropa və Qafqaz mətbəxlərində özünəməxsus tünd dadı, yüksək bəsləyici dəyəri və asan həzm olunma xüsusiyyəti ilə xüsusi yer tutur. Qarabaşaq bitkisinin çiçəkləri arıçılıqda yüksək keyfiyyətli, tünd rəngli və faydalı balın əldə edilməsində də mühüm rol oynayır.
Qarabaşağın orqanizm üçün faydaları olduqca zəngindir. Onun ən böyük üstünlüklərindən biri tərkibində təbii olaraq qlütenin olmamasıdır ki, bu da celiac xəstəliyindən əziyyət çəkənlər və ya qlüten həssaslığı olan fərdlər üçün onu mükəmməl bir alternatifə çevirir. Yüksək keyfiyyətli bitki mənşəli zülal və bol lif tərkibi ilə həzm sistemini tənzimləyir, bağırsaq mikroflorasını yaxşılaşdırır və uzunmüddətli toxluq hiss bəxş edərək çəki nəzarətinə kömək edir. Qlikemik indeksi aşağı olduğuna görə qanda şəkərin səviyyəsini anidən yüksəltmir və diabet xəstələri üçün idealdır. Tərkibindəki maqnezium, kalium və xüsusilə rutin adlı güclü antioksidant damar divarlarını möhkəmləndirərək ürək-damar sistemi xəstəlikləri riskini azaltmağa yardım edir. Eyni zamanda bol dəmir, B qrupu vitaminləri və fol turşusu sayəsində immun sistemini möhkəmləndirir və orqanizmin ümumi tonusunu yüksəldir.
Lakin həddindən artıq və ya yanlış istehlak edildikdə qarabaşağın da müəyyən yan təsirləri ortaya çıxa bilər. Qarabaşağın tərkibində purin birləşmələri mövcuddur ki, bu da orqanizmdə sidik turşusunu artıra bilər; bu səbəbdən podaqra (damla xəstəliyi) və ya böyrək daşı problemi olan şəxslərin istehlakında diqqətli olması tövsiyə edilir. Tərkibindəki yüksək lif səbəbindən həddindən artıq qəbul edildikdə həssas mədə-bağırsaq sisteminə malik fərdlərdə köp, qaz və qarın ağrısına yol aça bilər. Həmçinin çiy və ya yaxşı bişirilməmiş qarabaşaq tərkibindəki lektinlər səbəbindən həzm sistemini qıcıqlandıra bilər.
Qarabaşaqdan maksimum fayda almaq üçün doğru hazırlanma qaydalarına riayət etmək vacibdir. Ən geniş yayılan istifadə qaydası sıyıq (kasha) formasındadır; 1 hissə qarabaşaq yarmasına 2 hissə su əlavə edilərək orta atəşdə suyunu çəkənə qədər bişirilir və zövqə görə kərə yağı və ya duz əlavə olunur. Həzmi daha da asanlaşdırmaq və köp riskini azaltmaq üçün qarabaşaq yarmasını bişirməzdən əvvəl bir neçə saat və ya bir gecə öncədən ilıq suda saxlamaq olar. Qarabaşaq sıyıqdan başqa, salatlara, çorbalara əlavə edilə bilər, tərəvəzlərlə birlikdə bişirilə bilər və ya qarabaşaq unu vasitəsilə qlütensiz çörək, keks və makaron hazırlanmasında istifadə oluna bilər.