“Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” – 2023-cü ilin antiterror əməliyyatı
“Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi” – 2023-cü ilin antiterror əməliyyatı.
Xüsusilə Xocalının azad edilməsi tarixi baxımdan mühüm məna daşıyırdı. Xocalı 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə işğal edilmiş, şəhərin azərbaycanlı əhalisinə qarşı kütləvi qətllər törədilmişdi. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində isə Xocalı şəhəri Azərbaycanın nəzarətinə keçdi. Bununla 1992-ci ildə başlayan işğal dövrü başa çatdı və Xocalının bərpası ilə bağlı yeni mərhələ başlandı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi “Böyük Qayıdış” portalında da Xocalının 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində azad edildiyi qeyd olunur. 2023-cü il sentyabr hadisələrinin başqa mühüm nəticəsi Qarabağdakı separatçı idarəetmə strukturunun fəaliyyətinin sona çatması oldu. Azərbaycan Prezidentinin Xankəndidə keçirilmiş hərbi parad zamanı çıxışında bildirildiyi kimi, 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş əməliyyat nəticəsində 30 il əvvəl yaradılmış qanunsuz rejimə xitam verildi. Bu baxımdan 2020-ci il Vətən müharibəsi ilə 2023-cü il antiterror tədbirləri arasında birbaşa tarixi ardıcıllıq formalaşdı: 2020-ci ildə ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici hərbi mərhələ başlandı, 2023-cü ildə isə Azərbaycan tərəfinin rəsmi mövqeyinə əsasən dövlət suverenliyi tam bərpa edildi. Antiterror tədbirlərindən sonra Qarabağın erməni sakinlərinin gələcək statusu və hüquqları məsələsi də gündəmə gəldi. Azərbaycan tərəfi Qarabağda yaşayan erməni sakinlərin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları çərçivəsində reinteqrasiyasını təklif etdiyini bildirdi. 20 sentyabrda əldə olunan razılaşmanın şərtlərinə əsasən silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi və Azərbaycan ərazisində qanunsuz hərbi fəaliyyətin dayandırılması nəzərdə tutuldu. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin məlumatında Qarabağın erməni sakinlərinə Azərbaycanın təklif etdiyi reinteqrasiya şərtləri ilə tanış olmaq və regionda qalıb-qalmamaq barədə qərar vermək imkanının yaradıldığı qeyd olunur. 2023-cü ilin sentyabr hadisələri Azərbaycanın dövlətçilik tarixində 20 sentyabrın xüsusi dövlət tarixi kimi rəsmiləşdirilməsinə də səbəb oldu. Prezidentin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-si Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edildi. Sərəncamda 2023-cü il sentyabrın 19–20-də keçirilmiş antiterror tədbirlərinin nəticəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin tam bərpa edildiyi vurğulanır. Bununla 20 sentyabr Azərbaycanın müasir tarixində dövlət suverenliyinin bərpasını simvolizə edən rəsmi dövlət günü statusu qazandı. Beləliklə, “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi!” ifadəsinin 2023-cü il hadisələri fonunda tarixi məzmunu daha da konkretləşdi. 2020-ci ildə Şuşanın azad edilməsi ilə başlayan və Ağdam, Kəlbəcər və Laçının Azərbaycana qaytarılması ilə davam edən proses 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Qarabağ iqtisadi rayonunda keçirilmiş antiterror tədbirləri ilə yeni mərhələyə keçdi. Cəmi 23 saat 43 dəqiqə davam edən hərbi tədbirlər nəticəsində Azərbaycan tərəfinin rəsmi məlumatına əsasən, qanunsuz silahlı birləşmələr tərksilah edildi, separatçı idarəetmə strukturu fəaliyyətini dayandırdı və Azərbaycanın dövlət suverenliyi bütün ərazi üzərində bərpa edildi. 2023-cü ilin 19–20 sentyabr antiterror tədbirləri buna görə Azərbaycan tarixində 30 ildən artıq davam edən Qarabağ münaqişəsinin hərbi mərhələsinin yekun hadisələrindən biri kimi təqdim olunur: 2020-ci ildə əldə edilmiş Zəfərdən sonra Qarabağda qalan qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah edilməsi, Azərbaycan Konstitusiya quruluşunun bərpası və dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi istiqamətində sonuncu böyük hərbi mərhələ başa çatdı. 20 sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü elan edilməsi də məhz bu tarixi nəticənin dövlət səviyyəsində rəsmiləşdirilməsidir.
Zərdab rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin əməkdaşı İmanova Xanım