Doğru bildiyimiz təhlükəli yanlışlar
İllərdir inandığımız ən böyük tibb və qidalanma əfsanələri
Faktum.az xəbər verir ki, gündəlik həyatımızda sağlamlıq və qidalanma haqqında doğru bildiyimiz bir çox “qızıl qaydalar” əslində elmi əsası olmayan, nəsildən-nəslə ötürülən miflərdir. Müasir tibb və diyetologiya araşdırmaları illərdir inandığımız bu populyar iddiaların bir çoxunu təkzib edir. Ən geniş yayılmış 4 tibbi və qidalanma əfsanəsinin elmi izahı diqqət mərkəzindədir.
“Gündə mütləq 2 litr (8 stəkan) su içilməlidir”
Bu ən məşhur qidalanma miflərindən biridir. Hər kəsin bədən quruluşu, çəkisi, fiziki aktivliyi və yaşadığı iqlim şəraiti fərqlidir. Elm adamları bildirir ki, insanın gün ərzində qəbul etməli olduğu su miqdarı fərdi göstəricilərə bağlıdır. Üstəlik, gün ərzində yediyimiz sulu yeməklər, meyvə-tərəvəzlər, çay və kofe də orqanizmin su ehtiyacının müəyyən hissəsini ödəyir. Böyrəkləri və ya ürəyi xəstə olan şəxslər üçün həddindən artıq su içmək hətta təhlükəli ola bilər. Əsas göstərici xüsusi litr norması deyil, orqanizmin verdiyi təbii susuzluq hissidir.
“Karbohidratlar kökəldir, onları rasiondan tam çıxarmaq lazımdır”
Bütün karbohidratları eyni tərəziyə qoymaq böyük yanlışlıqdır. Bədənin və xüsusən beynin əsas enerji mənbəyi karbohidratlardır. Kökəlməyə səbəb olan faktur karbohidratın özü deyil, gün ərzində qəbul edilən kalorinin xərclənən kaloridən çox olmasıdır. Ağ çörək, un məmulatları və şirniyyat kimi “sadə karbohidratlar” həqiqətən çəkini artırır. Lakin qara çörək, yulaf, qarabaşaq və tərəvəzlər kimi “mürəkkəb karbohidratlar” liflə zəngindir, həzm sistemini tənzimləyir və uzun müddət toxluq hissi verir.
“Şəkər uşaqları hiperaktiv edir”
Valideynlər arasında geniş yayılan bu inanc 1970-ci illərdən qalsa da, aparılan genişmiqyaslı klinik sınaqlar şəkərlə uşaqların davranışı arasında birbaşa əlaqə tapmayıb. Uşaqların şirniyyat yedikdən sonra “coşması” şəkərin kimyəvi təsirindən çox, adətən ad günləri, bayramlar və ya əyləncəli mühitlərlə bağlı psixoloji həyəcandır. Əlbəttə, həddindən artıq şəkər diş çürüməsinə və piylənməyə yol açır, lakin hiperaktivliyin əsas səbəbi şəkər deyil.
“Yumurta xolesterol yüksəldir və ürəyə zərərdir”
İllər boyu yumurta sarısının tərkibindəki xolesterola görə infarkt riski yaratdığı iddia edilirdi. Lakin müasir tədqiqatlar göstərir ki, qidadan alınan xolesterol qandakı xolesterol səviyyəsinə zənn edildiyi qədər kəskin təsir etmir (qandakı xolesterolun böyük hissəsini qaraciyər özü sintez edir). Yumurta zülal, choline və faydalı yağlarla zəngin ən mükəmməl qidalardan biridir və normada (gündə 1-2 ədəd) istifadə edildikdə ürək-damar sisteminə zərər vermir.
Göründüyü kimi, sağlam yaşamaq üçün internetdəki qəlibləşmiş qaydalara kor-koranə əməl etmək deyil, orqanizmin real ehtiyaclarını dinləmək və elmi faktlara söykənmək lazımdır.