Voyniç əlyazması – Dünyanın ən sirli və oxuna bilməyən kitabının şifrəsi
Faktum.az xəbər verir ki, bəşəriyyət tarixinin ən böyük intellektual tapmacalarından biri olan, yüz illərdir dünyanın ən dahi dilçiləri, kriptoqrafları (şifrəçiləri), hətta İkinci Dünya Müharibəsinin gizli hərbi kodlarını qıran süni intellekt sistemləri tərəfindən belə oxuna bilməyən məşhur Voyniç əlyazması öz sirrini qorumağa davam edir. 1912-ci ildə polyak antikvar Vilfrid Voyniç tərəfindən İtaliyada tapılan və hazırda Yel Universitetində qorunan bu qəribə kitab, indiyə qədər kəşf edilmiş heç bir dil ailəsinə, əlifbaya və ya yazı sisteminə bənzəməyən unikal vizual simvollarla zəngindir.
Radiokarbon analizləri kitabın vərəqləndiyi heyvan dərisindən hazırlanmış perqamentlərin 1404-1438-ci illər arasında, yəni Erkən İntibah dövründə hazırlandığını dəqiq sübut etsə də, onun kim tərəfindən və hansı məqsədlə yazıldığı tamamilə qaranlıq qalıb. 240 səhifədən ibarət olan kitabın içərisində mövcud olmayan xəyali bitkilərin rəsmləri, qəribə astronomik xəritələr, ulduz qrupları, qeyri-adi laboratoriya qabları və naməlum mayelərin içində çimən insan fiqurları təsvir edilib ki, bu da əlyazmanın orta əsrlərə aid gizli bir botanika, əlkimya və ya tibb dərsliyi ola biləcəyi ehtimalını yaradır.
Faktum.az xəbər verir ki, bu kitabı dünyadakı digər uydurma və ya saxta yazılardan fərqləndirən ən əsas elmi fakt onun daxili dil strukturunun zənginliyidir; dilçilərin apardığı riyazi və statistik analizlər, kitabda istifadə olunan naməlum sözlərin Zipf qanununa (bütün real dillərdə sözlərin təkrarlanma tezliyini tənzimləyən qlobal dil qaydası) tam uyğun gəldiyini ortaya qoyub. Yəni, Voyniç əlyazması təsadüfi hərflərdən ibarət mənasız bir cızma-qara deyil, daxilində çox ciddi fonetik, qrammatik və semantik qaydaları barındıran, lakin şifrələnmiş və ya itmiş qədim bir dildir.
Müasir tədqiqatçılar kitabın orta əsr cadugərləri tərəfindən təqiblərdən qorunmaq üçün icad edilmiş xüsusi bir kod, gizli bir heretik icmanın müqəddəs mətni və ya dahi bir şəxsiyyətin bəşəriyyətlə oynadığı ən böyük intellektual oyun olduğunu iddia edirlər.