Səkkiz Ürək, Üç Beyin: Ümumdünya Səkkizayaq Günündə Təbiətin Ən Sirli Canlısı

Faktum.az xəbər verir ki, hər il 8 oktyabr tarixi bütün dünyada Ümumdünya Səkkizayaq Günü (World Octopus Day) kimi qeyd olunur. Bu tarixin seçilməsi təsadüfi deyil; ingilis dilində oktyabr ayı (October) latınca “səkkiz” mənasını verən octo sözündən gəlir və səkkizayaqlıların (Octopus) unikal anatomiyasına işarə edir. Günün əsas məqsədi dənizlərin ən intellektual, eyni zamanda ən qeyri-adi varlıqları haqqında insanlarda məlumatlılığı artırmaqdır.

Elm adamları səkkizayaqlıları tez-tez “Yerdəki yadplanetlilər” adlandırırlar. Onların anatomik quruluşu və intellektual imkanları digər dəniz canlılarından tamamilə fərqlənir. Səkkizayaqların üç ürəyi və mərkəzi beyinlə yanaşı hər qolunda ayrı bir sinir düyünü (kiçik beyin) var. Bu o deməkdir ki, onların qolları mərkəzi beyindən komanda almadan müstəqil şəkildə qərar verə, əşyaları hiss edə və hərəkət edə bilir. Bədənlərindəki qan isə tərkibindəki mis birəşmələrinə görə qırmızı deyil, göy rəngdədir.

Səkkizayaqlar dəniz aləminin ən bacarıqlı ustaları hesab olunur. Onlar mürəkkəb tapmacaları həll edə, banka qapaqlarını içəridən və ya çöldən aça, labirintlərdən çıxış yolu tapa və alətlərdən (məsələn, hindis qozu qabıqlarından sığınacaq kimi) istifadə edə bilirlər. Ən təsirli xüsusiyyətlərindən biri isə saniyənin onda birində bədən rəngini, formasını və hətta dərisinin teksturasını dəyişərək ətraf mühitlə tamamilə bütünləşmək (kamuflyaj) bacarıqlarıdır.

Sümük strukturuna sahib olmadıqları üçün öz bədənlərindən dəfələrlə kiçik olan dar dəliklərdən keçə bilən bu canlılar müasir biologiya və robototexnika elmi üçün böyük ilham mənbəyidir. Mütəxəssislər bildirir ki, okeanların çirklənməsi, qanunsuz ovlanma və iqlim dəyişikliyi bu füsunkar zəka sahiblərinin də təbii yaşayış mühitini təhlükə altına atır.