Qədim Roma betonunun sirri

Min illər boyu dağılmayan, əksinə dəniz suyunda möhkəmlənən bina strukturları

Faktum.az xəbər verir ki, müasir dövrdə istifadə olunan beton strukturlar bir neçə onillikdən sonra aşınmağa və çatlamağa başladığı halda, 2000 il əvvəl inşa edilən Roma Panteonu, Kolizey və qədim dəniz limanlarının hələ də salamat qalması elm dünyasını uzun illər təəccübləndirib. Geoloqlar və materialşünaslar tərəfindən aparılan son tədqiqatlar bu qədim tikililərin zamana meydan oxumasının sirrini tam olaraq üzə çıxarıb.

Məlum olub ki, romalıların “opus caementicium” adlandırdıqları bu xüsusi beton qarışığının əsasını Pozzuoli körfəzindən toplanan vulkanik kül və hot-mixing (isti qarışdırma) texnologiyası ilə əlavə edilən sönməmiş əhəng (kalsium oksid) təşkil edir. Bu yüksək temperatur prosesi zamanı betonun daxilində “əhəng qırıntıları” adlanan kiçik mineral kütlələr yaradır.

Tikiliyə su sızdıqda və ya mikrotəşəbbüslər (çatlar) əmələ gəldikdə, dəniz suyunun tərkibindəki duzlar və kalsium bu qırıntılarla reaksiyaya girərək alüminium tobermorit və straetlingite adlanan nadir minerallar zənciri formalaşdırır. Nəticədə beton zamanla dağılmaq əvəzinə, çatlayan hissələrini kristallaşaraq öz-özünə bərpa edir və dəniz suyu ilə təmasda olduqca daha da bərkiyir. Müasir mühəndislik bu qədim kimyəvi mexanizmi öyrənərək daha uzunömürlü və ekoloji cəhətdən davamlı tikinti materialları hazırlamağa çalışır.